Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ

    Πανσέληνος του Αυγούστου και αναμνήσεις από την εθνικιστική αυτονομία

Για αρκετές μέρες βομβαρδίστηκαν οι οθόνες των τηλεοράσεων, των κινητών τηλεφώνων και των υπολογιστών μας με διαφημίσεις για τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του υπουργείου πολιτισμού της κυρίας Μενδώνη, που θα πραγματοποιούνταν έχοντας ως αφορμή την πανσέληνο του Αυγούστου. Εντυπωσιακές νυχτερινές φωτογραφίες, επικεφαλίδες με φράσεις του στυλ «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου», ατμοσφαιρικές εικαστικές συνθέσεις και υποσχέσεις περί δωρεάν περιηγήσεων σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους συνέθεσαν την επικοινωνιακή καμπάνια του υπουργείου πολιτισμού κατά την προηγούμενη εβδομάδα. Ήταν, όμως, έτσι όπως υποσχέθηκαν οι διαφημίσεις τα πράγματα ή μήπως προσφέρθηκε πανελλαδικά μια κυβερνητική διαφήμιση με εντυπωσιακά επικοινωνιακό περιτύλιγμα αλλά χωρίς πολλή ουσία.

Όντως, ορισμένα μουσεία πρόσφεραν στους επισκέπτες δωρεάν είσοδο. Ωστόσο, τα δυο μεγάλα γεγονότα του κέντρου των Αθηνών που είχαν διαφημιστεί (είσοδος στο μουσείο της Ακρόπολης και συναυλία στον κήπο του νομισματικού μουσείου), αποτέλεσαν ως ενός σημείου τεχνάσματα νεοφιλελεύθερης μπαγαποντιάς.. Φαρδιές πλατιές επικεφαλίδες με χοντρά γράμματα μας ενημέρωναν ότι το μουσείο της Ακρόπολης θα έμενε ανοιχτό μέχρι τα μεσάνυχτα. Έχοντας κατά νου παλαιότερες εμπειρίες κάποιοι μπορεί να υπέθεσαν ότι η είσοδος θα ήταν δωρεάν. Ορισμένοι διαδικτυακοί τόποι, μάλιστα, είτε επειδή παρασύρθηκαν είτε για άλλους λόγους, συνόδευσαν τις σχετικές αναρτήσεις με αυτή την πληροφορία. Έπρεπε κανείς να είναι προσεκτικός, υποψιασμένος και με διάθεση να ψάξει λίγο παραπάνω. Τελικά το μουσείο της Ακρόπολης έμεινε ανοιχτό μέχρι τα μεσάνυχτα. Ωστόσο, δωρεάν είσοδο δεν πρόσφερε.

Χιλιάδες επισκέπτες στήθηκαν στην ουρά των εκδοτηρίων, περιμένοντας επί ώρες. Όταν έφτανε η σειρά τους, ενημερώνονταν στα ταμεία ότι δεν θα παραλάμβαναν δελτίο δωρεάν εισόδου. Έπρεπε να πληρώσουν εισιτήριο κόστους είκοσι ευρώ έκαστος (μπορούσαν να επισκεφθούν δωρεάν την περιοδική έκθεση «Αρχαία Ελληνική Τέχνη στην Ιταλία»).

Κάτι αντίστοιχο έγινε και στην συναυλία που πραγματοποιήθηκε το ίδιο βράδυ στο νομισματικό μουσείο.  Η ερμηνεύτρια Έλενα Νάσιου και ο Γιώργος Μωυσιάδης στο πιάνο παρουσίασαν ελληνικά τραγούδια με τζαζ επιρροές. Ο χόρος της αυλής του νομισματικού μουσείου γέμισε ασφυκτικά. Οι καρέκλες για τους θεατές ήταν ελαφρώς λιγότερες των εκατό ενώ οι παρευρισκόμενοι ξεπέρασαν τους τριακόσιους. Μόνο που όσοι κάθονταν στις καρέκλες με τα τραπέζια (στην αρχή της συναυλίας γιατί στην συνέχεια, όταν έπεσε το φως και γέμισε θεατές ο χώρος, χάθηκε ο έλεγχος) μάλλον έπρεπε να παραγγείλουν ένα ποτάκι στην καντίνα του μουσείου.

Όπως και να έχει το συμπέρασμα είναι ότι στις εποχές της νεοφιλελεύθερης μνημονιακής κανονικότητας όταν η εξουσία διαφημίζει κάτι που υποτίθεται ότι είναι δωρεάν τελικά δεν είναι και τόσο δωρεάν. Μπορεί να προσφέρει δωρεάν μια προμετωπίδα όμως στο υπόβαθρο θα εκμεταλλευτεί τις αμέτρητες πτυχές μιας οργανωτικής πρωτοβουλίας ως ευκαιρίες αποκόμισης οικονομικού κέρδους και πλουτισμού. Η τοξική αυτή νοοτροπία έχει μουλιάσει του νου του μέσου Έλληνα των καιρών μας. Γίνεται αυτονόητα αποδεκτή συνθήκη ότι η κερδοσκοπία θα διευσδύσει σε κάθε ιστό της κοινωνικής μας διάδρασης. Ακόμη και στις εορταστικές και τελετουργικές δράσεις δημοσίου χαρακτήρα το εξουσιαστικό σύστημα έχει φροντίσει να κρύψει κάπου την κουλτούρα της (ελεύθερης) αγοράς.

Πάντως, για να ανατρέξουμε λίγο στο ιδεολογικό μας παρελθόν, θυμάμαι ότι η τελευταία φορά που πρόλαβα την αυγουστιάτικη πανσέληνο στην Αθήνα (και δεν ήμουν στο χωρίο μου για τις θερινές διακοπές) ήταν το 2012. Λίγο καιρό πριν από εκείνη την πανσέληνο το πολιτικό στερέωμα είχε κλονιστεί με την κατάρρευση του παλιού δικομματισμού. Λίγες μέρες πριν τα τέλη του Αυγούστου η ελληνική κοινωνία δεχόταν ένα ακόμη ταρακούνημα, καθώς ο μετανάστης Αχμέτ Βακάς είχε βιάσει, ξυλοκοπήσει και αφήσει ανάπηρη την δεκαπεντάχρονη Μυρτώ Παπαδομιχελάκη στην Πάρο.

Κατά την μεταγωγή του Βακάς στην Αθήνα, λίγα μέλη της ΧΑ είχαν επιτεθεί με γροθιές και κλωτσιές στο αστυνομικό όχημα που τον μετέφερε, καθώς αυτό αποβιβαζόταν από το πλοίο στο λιμάνι του Πειραιά. Ήταν περισσότερο μια συμβολική και ανώδυνη διαμαρτυρία. Ίσως ο Μιχαλολιάκος ήθελε να κρατήσει χαμηλούς τόνους για να παρουσιάσει ένα σχετικά ήπιο προφίλ τις πρώτες μέρες της κοινοβουλευτικής του παρουσίας. Ίσως να μην κατάλαβε τον αντίκτυπο που θα είχε το θέμα στην ελληνική κοινωνία. Για κάποιον λόγο που δεν έγινε ποτέ κατανοητός το κόμμα του ΝΓΜ δεν σήκωσε το θέμα ψηλά στην ατζέντα του εκείνη την περίοδο. Έτσι, ο πυρήνας του «εστιάτορα» και του Περίανδρου (εκείνη την περίοδο ήταν συνεργαζόμενοι στο «εστιατόριο») θεώρησε ότι ήταν μια καλή ευκαιρία να καλύψει το κενό, διοργανώνοντας μια συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην πλατεία Συντάγματος.

Εκείνη την εποχή, με τις κινητοποιήσεις των Αγανακτισμένων ακόμη νοπές, το κλίμα ήταν πολύ ευνοϊκό για τέτοιες πρωτοβουλίες. Η σκέψη τους ήταν σωστή. Μόνο που για να υλοποιηθεί μια σωστή σκέψη χρειάζεται και το κατάλληλο πολιτικό υπόβαθρο. Προφανώς, το ζητούμενο πολιτικό υπόβαθρο δεν είναι δυνατόν να βρεθεί σε κύκλους προσώπων που στην καλύτερη περίπτωση αντιλαμβάνονται την πολιτική με όρους τοπικής καφετέριας και στην χειρότερη ως οδηγία των μυστικών υπηρεσιών. 

Για να μην πλατιάζω, στα τέλη Αυγούστου του 2012 μια ανώνυμη ανακοίνωση που καλούσε τους εθνικιστές να διαμαρτυρηθούν στην πλατεία Συντάγματος, με αφορμή την υπόθεση Βακάς, άρχισε να ταξιδεύει σε υπολογιστές και οθόνες κινητών τηλεφώνων. Οι διοργανωτές εμφανίζονταν, γενικά και αόριστα, ως αυτόνομοι. Υπογραφή κάποιας συλλογικότητας ή μια ένδειξη που να παρέπεμπε σε συγκεκριμένη οργάνωση δεν υπήρχε. Συνηθισμένα πράγματα για τον εθνικιστικό χώρο της μετά 2005 εποχής. Κουκούλα και ανωνυμία. Δειλία στην επώνυμη υποστήριξη ενός δίκαιου αιτήματος, ακόμη και την περίοδο που όλη η Ελλάδα βρισκόταν στα κάγκελα και ο αστικός καθωσπρεπισμός είχε καταρρεύσει.

Αμέσως μόλις η ανακοίνωση έγινε γνωστή, οι αντιφασιστικές ομάδες ακολουθώντας την γνωστή τους τακτική κάλεσαν σε δική τους αντισυγκέντρωση, την ίδια ημέρα, δυο-τρεις ώρες νωρίτερα, στο Μοναστηράκι. Οι αντιφασίστες συμπλήρωναν την ανακοίνωση με την πληροφορία ότι η πορεία τους θα κατέληγε στην πλατεία Συντάγματος με σκοπό να την καταλάβει και να ματαιώσει την συγκέντρωση των εθνικιστών.

Η ημέρα -ή μάλλον το βράδυ- που θα γίνονταν όλα αυτά ήταν εκείνη της πανσελήνου του 2012. Τότε είχε, όντως, προσφερθεί δωρεάν είσοδος για το κοινό στο μουσείο της Ακρόπολης και πολλοί δυνητικοί επισκέπτες διαμαρτύρονταν στα social media γιατί δεν είχε ανοίξει για το κοινό και ο αρχαιολογικός χώρος της Ακρόπολης. Μπαίναμε, βλέπετε, σταδιακά στην αντιανθρώπινα καθωσπρέπει εποχή της μνημονιακής Ελλάδας. Γινόμασταν νεοφιλελεύθεροι και «Ευρωπαίοι». Οι παροχές προς τα λαϊκά στρώματα είχαν αρχίσει να ψαλιδίζονται.

Δεν είχα σκοπό αρχικά να κατέβω στην συγκέντρωση, επειδή ήμουν επιφυλακτικός με την ανωνυμία των διοργανωτών. Μέχρι που ο Στέφανος, ένας παλιός φίλος, με παρότρυνε να πάμε. «Ας πάμε και θα επισκεφθώ αργότερα το μουσείο της Ακρόπολης», σκέφτηκα. Όπως είχαμε γράψει και στο παρελθόν, οι αντιφασίστες ξεκίνησαν νωρίς το απόγευμα την δική τους πορεία. Η Αστυνομία τους εμπόδισε με φραγμό από κλούβες των ΥΑΤ να ανέβουν την Σταδίου και τους κατεύθυνε προς τα Εξάρχεια. Οι ίδιοι έκαναν λόγο για δύο χιλιάδες συμμετέχοντες. Ήταν σίγουρα λιγότεροι. Χίλια άτομα και αν. Πιθανότατα ακόμη πιο λίγοι. Σίγουρα, πάντως, περισσότεροι από εμάς.

Στην αντίπερα πολιτική όχθη, όταν έφτασα στην πλατεία Συντάγματος δεν είδα καμά συγκέντρωση. Η πλατεία ήταν αποκλεισμένη από κλούβες αστυνομικών όμως συγκέντρωση δεν υπήρχε. Άρχισα να περπατώ στην πλατεία κατευθυνόμενος προς την είσοδο του μετρό. Ώσπου άκουσα μια φωνή. «Σταμάτη, εδώ». Ήταν ένας νεαρός skinhead, που εκείνη την περίοδο σπούδαζε στην Θεολογική Σχολή Αθηνών και κυκλοφορούσε ένα Oi! φανζίν.

«Τι έγινε; Που είναι η συγκέντρωση;» τον ρώτησα

«Αυτοί εδώ είμαστε» μου απάντησε και περίπου τριάντα άτομα που υποδύονταν τους περαστικούς κινήθηκαν προς εμένα από τα γύρω από τα παγκάκια.

«Ποιος είναι ο διοργανωτής; Πότε ξεκινά και τι περιλαμβάνει η συγκέντρωση», διερωτήθηκα αλλά κανείς δεν ήξερε να απαντήσει. Τριάντα άτομα είχαν έρθει στο στόμα του λύκου, έπειτα από ένα ανώνυμο διαδικτυακό κάλεσμα και στέκονταν εκεί χωρίς σκοπό. Αφού περίμενα τον Στέφανο, ζύγισα την κατάσταση. Μόλις έφτασε του είπα να με ακολουθήσει. Μάζεψα τους συγκεντρωμένους γύρω μου και τους εξήγησα συνοπτικά ότι αυτά ήταν συνηθισμένα φαινόμενα ακροδεξιάς κυπατζίδικης ανευθυνότητας. Πρόβλεψα ότι δεν θα εμφανιζόταν κανείς εκ των διοργανωτών και τους είπα ότι εφόσον είχαμε παραβρεθεί θα ήταν λάθος και πολιτική πανολεθρία η αποχώρηση.

«Ακολουθήστε με, θα πάμε απέναντι από την Βουλή και θα αρχίσουμε να φωνάζουμε εθνικιστικά συνθήματα για να μας βλέπουν οι περαστικοί. Θα παρατηρήσουμε πώς θα αντιδράσει η Αστυνομία. Αν μας περικυκλώσει, θα αποχωρήσουμε για να μην μας προσαγάγει. Αν όχι, θα παραμένουμε στον χώρο, θα φωνάζουμε συνθήματα και θα κάνουμε την συγκέντρωση μόνοι μας, χωρίς τους διοργανωτές. Στην τελική, είμαστε αυτόνομοι».

Μέσα σε λίγα λεπτά είχαν γίνει πράξη οι οδηγίες μου. Τα τηλέφωνα πήραν φωτιά. Οι παρευρισκόμενοι ενημέρωναν φίλους ότι η συγκέντρωση ξεκίνησε. Συμμετέχοντες άρχισαν να καταφτάνουν. Οι τριάντα έγιναν σχεδόν τριακόσιοι. Έδινα τα συνθήματα με βοηθό τον νεαρό skinhead. Πέρα από τα αντιμεταναστευτικά που αφορούσαν την άτυχη Μυρτώ, τα υπόλοιπα συνθήματα είχαν στρασσερικό περιεχόμενο. «Κεφάλαιο και ξένοι, φονιάδες ενωμένοι», «Εβραίοι, Αμερικάνοι, καπιταλιστές, τον τάφο σας θα σκάψουμε οι εθνικιστές». Δημοσιογράφοι με τηλεοτπικές κάμερες μου ζητούσαν συνέντευξη, γνωστοί αυτόνομοι και μαυρόκρινοι (ήταν περισσότεροι του ενός εκείνα τα χρόνια) έρχονταν από όλους τους γύρω δρόμους. Κάποια στιγμή μας επιτέθηκε με πέτρες ένας μεμονωμένος φουκαράς από την κάτω μεριά της πλατείας Συντάγματος αλλά το έβαλε αμέσως στα πόδια.

Μετά από λίγες ώρες και όταν οι συγκεντρωμένοι άρχισαν να αραιώνουν οι άντρες των ΥΑΤ ήρθαν μπροστά μας και μας περικύκλωσαν. Ετοιμάζονταν να μας προσαγάγουν ή να μας ψεκάσουν με δακρυγόνα για να διαλυθούμε. Κατάλαβα που πήγαινε η δουλειά και είπα στους εναπομείναντες συγκεντρωμένους να ψάλουμε σε στάση προσοχής τον εθνικό ύμνο και να ολοκληρώσουμε την συγκέντρωση πριν μας διαλύσει η Αστυνομία. Έτσι και έγινε. Μια φαινομενικά χαμένη υπόθεση αποτέλεσε την πρώτη (και μοναδική μέχρι σήμερα) συγκέντρωση αποκλειστικά αυτόνομων εθνικιστών απέναντι από την Βουλή. Τα «εστιατόρια» είχαν κάνει την γνωστή σκοτεινή δουλειά τους αλλά υπολόγισαν χωρίς τον ξενοδόχο. Πήγαμε στην συγκέντρωση ενώ ούτε ο «εστιάτορας», ούτε ο Περίανδρος ούτε κανένα γκαρσόνι τους εμφανίστηκε, την οργανώσαμε όπως έπρεπε, της δώσαμε στρασσερικό περιεχόμενο και την ολοκληρώσαμε επιτυχημένα, χωρίς καμία απώλεια.

Όταν αποχώρησε και ο τελευταίος πιτσιρικάς πήγα στο στέκι της Λέσχης στην Πλάκα. Ενημέρωσα όσους βρήκα εκεί για το τι είχε συμβεί και όταν γευμάτισα κατευθύνθηκα προς το μουσείο της Ακρόπολης. Το αισθητικά άθλιο μοντέρνο κτίριο είχε φωτιστεί ωραία και έδειχνε εντυπωσιακό, κατάμεστο από εκατοντάδες Αθηναίους που μπαινόβγαιναν δωρεάν σε αυτό.Η ατμόσφαιρα ήταν όντως εορταστική. Μετά τον ανατριχιαστικό βασανισμό της πιτσιρίκας στην Πάρο, το καλοκαίρι του 2012 είχε αποφασίσει να μας αποχαιρετίσει με έναν τελετουργικά όμορφο τρόπο. Δυστυχώς, το μέλλον που περίμενε την Ελλάδα ήταν δυσοίωνο. Αλλά εκείνες τις ημέρες ακόμη πανηγυρίζαμε την εκλογική πτώση της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ και ελπίζαμε ότι η χώρα θα αποχωρούσε από το ευρώ ανακτώντας την οικονομική εθνική της ανεξαρτησία. Οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές και μόνο τότε μπορούσαμε να αποχωρήσουμε από την ευρωζώνη προκαλώντας μεγάλη ζημιά στους λίμπεραλς τοκογλύφους του πλανήτη. Ωστόσο, είχαμε υποτιμήσει τον μεγαλύτερο πολιτικό αλήτη της νεότερης ελληνικής ιστορίας που άκουγε στο όνομα Αντώνης Σαμαράς.

Τουλάχιστον είχα καταφέρει να γελοιοποιήσω τους βαστάζους του εντός του εθνικισιτκιύ χώρου. Έχω την εντύπωση ότι εκείνο το κάζο της συγκέντρωσης στο Σύνταγμα το φυσάνε ακόμη και δεν κρυώνει «εστιατόρια» και «γκαρσόνια». Για αυτό προσπαθούν, όπως πάντα με την προσφιλή τους μέθοδο, να το αποκρύψουν. Η ιστορία όμως γράφεται και με κάποιο τρόπο καταφέρνει συνήθως να μένει στις μνήμες των ανθρώπων. Στο τέλος δικαιώνει τους ενάρετους. Έστω και μόνο σε ότι έχει να κάνει με την ηθική δικαίωση-αν όχι με την υλική.