- Η Φοιτητική Λέσχη της Φανταστικής Λογοτεχνίας -
Ανταπόκριση από την συναυλία των Foreigner (Σάββατο 27/6)
του Σταμάτη Μαμούτου
Είναι δύσκολο να
απαντηθεί το ερώτημα αν οι σημερινοί Foreigner αποτελούν «κανονικό» συγκρότημα ή tribute μπάντα. Αν θέλουμε να είμαστε ουσιαστικοί ίσως
προσανατολιστούμε προς το δεύτερο ενδεχόμενο. Από την άλλη, o Mick Jones χρησιμοποιεί την εξής πατέντα για να κρατά το όνομα του
συγκροτήματος ενεργό και να καμουφλάρει το tribute υπόβαθρό της: Επιλέγει
μουσικούς με τους οποίους έχει συνεργαστεί επί σειρά ετών και όταν η υγεία του
το επιτρέπει δίνει μια συναυλία μαζί τους. Προσφέρει, έτσι, σε αυτούς τους
μουσικούς το βάπτισμα του κανονικού μέλους (εφόσον παίζουν μουσική μαζί του υπό
τον τίτλο του συγκροτήματος Foreigner) και μετά αποσύρεται για την ανάπαυση που απαιτεί η
κλονισμένη υγεία του. Οι υπόλοιποι μουσικοί, όμως, συνεχίζουν να δίνουν
ζωντανές παραστάσεις, χρησιμοποιώντας το όνομα Foreigner. Με αποτέλεσμα, μολονότι στην σύνθεση δεν υπάρχει κανένα
από τα ιστορικά μέλη του συγκροτήματος, οι νεότεροι μουσικοί να περιοδεύουν με
το λογότυπο και το επικοινωνιακό δυναμικό των Foreigner και όχι ως tribute σχήμα.
Επικοινωνιακή στρατηγική
ή πραγματικότητα του παρόντος (τα μέλη της τωρινής σύνθεσης μπορεί να μην ήταν
στις θρυλικές συνθέσεις των δεκαετιών του ΄80 ή του ’90 αλλά έχουν γράψει
αρκετά χρόνια στις μεταγενέστερες συνθέσεις των Foreigner από την δεκαετία του
2000 κι έπειτα); Ο καθένας όπως το κρίνει. Είναι αναμενόμενο να διίστανται οι
απόψεις. Συμβαίνει και στην Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.
Όταν πρότεινα στα παιδιά
της Λέσχης να πάμε στην συναυλία τα περισσότερα αρνήθηκαν, υποστηρίζοντας ότι
αυτοί που θα βλέπαμε δεν θα ήταν πραγματικά οι Foreigner. Δεν κάνουν λάθος. Έτσι έχουν τα πράγματα. Ωστόσο, η
δική μου εκτίμηση ήταν ότι αν περιμέναμε να δούμε τους αυθεντικούς Foreigner δεν θα γινόταν ποτέ
εφικτή αυτή η ευχή. Γιατί οι αυθεντικοί Foreigner είτε εμφανίζονται σε μια
συναυλία ανάμεσα στα υπόλοιπα νέα μέλη κάθε πέντε χρόνια λόγω θεμάτων υγείας,
είτε έχουν αποσυρθεί εδώ και δεκαετίες (πάλι λόγω θεμάτων υγείας). Υπό αυτό το
σκεπτικό αποφάσισα να παρακολουθήσω την πρώτη συναυλία των (τωρινών) Foreigner στην Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκε το περασμένο
Σάββατο στο γήπεδο τένις του ΟΑΚΑ. Ούτως ή άλλως, υπήρχε η δυνατότητα του
φθηνού εισιτηρίου (30 ευρώ). Τριάντα ευρώ για να δούμε (έστω αυτούς) τους Foreigner και τον Κώστα Τουρνά να
ανοίγει την συναυλία τους δεν ήταν κακή προσφορά.
Έφτασα στον συναυλιακό
χώρο αφότου είχε ανέβει στην σκηνή ο Κώστας Τουρνάς με το συγκρότημά του. Ο
χώρος του γηπέδου τένις είναι εξαιρετικός για συναυλίες. Οι εξέδρες του είναι
κοντά στην σκηνή και προσφέρουν καλή θέα. Ο ήχος διαχέεται στον χώρο
εξαιρετικά.
Οι εξέδρες και η αρένα
γέμισαν σταδιακά με πέντε χιλιάδες θεατές. Αναμφίβολα, οι Foreigner θα μπορούσαν να
χαρακτηριστούν ως η μπάντα με τους Έλληνες ακροατές ροκάδες των βορείων
προαστίων. Τουλάχιστον σε ό,τι είχε να κάνει με την προχθεσινή συναυλία, ο
μέσος όρος της ηλικίας πρέπει να ήταν λίγο άνω των πενήντα ετών. Ενώ και η
ταξική προέλευση των περισσότερων έδειχνε μεσοαστική.
Ίσως αυτό το δεδομένο,
ίσως η απαράδεκτη νοοτροπία των διοργανωτών, ίσως και τα δύο αυτά συνδυαστικά,
συνέβαλαν σε μια ακόμη αποψίλωση της μαγκιάς και της δυναμικής του παλιού rock κινήματος. Μπορεί να
γνωρίζουμε άπαντες ότι το rock και το heavy metal γίνονται καθημερινά
μουσικές επιλογές των μεσήλικων και σε κάποιες περιπτώσεις των ηλικιωμένων. Οι
νέες γενιές είναι χαμένες οριστικά στο πεδίο της αισθητικής -και όχι μόνο.
Φαίνεται ότι τίποτα δεν μπορεί να αναστρέψει τον εκφυλισμό τους στα κανάλια της
παγκοσμιοποιημένης υπανθρωπιάς (επιτρέψτε μου τον όρο). Αυτό, όμως, δεν
σημαίνει ότι πρέπει να ανεχόμαστε την γελοιοποίηση ενός θρυλικού κινήματος,
όπως είναι το rock. Τουλάχιστον,
οι Foreigner δεν το έκαναν και οφείλω να τους βγάλω το καπέλο.
Τι εννοώ; Ομολογώ ότι
αισθάνθηκα άσχημα όταν εισερχόμενος στο γήπεδο είδα ότι η αρένα ήταν γεμάτη με
αριθμημένα καθίσματα. Μάλιστα! Εκεί φτάσαμε. Κάποτε τα εισιτήρια στην αρένα
ήταν τα φθηνότερα εφόσον προϋπέθεταν ότι οι θεατές θα ήταν όρθιοι. Για αυτό τα
αγόραζαν οι νεαροί και οι ένθερμοι. Οι οικονομικά ασθενέστεροι αλλά και
φανατικότεροι. Αργότερα ξεκίνησαν να γίνονται ακριβότερα και να τέμνουν τις
αρένες σε σημεία πρόσβασης. Στην αρχή με πρόσχημα το ότι οι φανατικότεροι
έβρισκαν τον τρόπο να αγοράσουν τα εισιτήρια των πρώτων σειρών, ακόμη και αν
προέρχονταν από οικονομικά ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα. Σταδιακά έγιναν
ακόμη πιο ακριβά, αλλοιώνοντας την κοινωνική σύνθεση της αρένας εφόσον
μπορούσαν να τα αγοράσουν μόνο εύποροι ή μεσήλικες. Φτάσαμε, τελικά, στο σημείο
να δοθούν οι αρένες στους μεγαλοαστούς και να γεμίσουν με καρέκλες; Η
μπουζουκοποίηση (εννοώ την κακουγουστιά των νυχτερινών κέντρων διασκέδασης του trend και όχι την λαϊκή
μουσική που σέβομαι απεριόριστα) ισοπέδωσε τα πάντα, καβαλώντας στην ράχη του
τριτοκοσμικού ευρωπαϊσμού; Έτσι φαίνεται.
Όπως και να έχει, βρήκα
την θέση μου στην κερκίδα και άρχισα να παρακολουθώ την συναυλία. Ο Τουρνάς
είναι αγέραστος. Σαν να μην είχε περάσει μια μέρα από την τελευταία φορά που
τον είδα στο Κύτταρο πριν οκτώ ή εννιά χρόνια. Δεν ξέρω γιατί επιλέγει να
παίζει τα τραγούδια του σε υποτονικές pop εκτελέσεις ή γιατί
αφήνει εκτός του set list ύμνους των πρώτων
δίσκων. Όταν αποφασίζει να γεμίσει με την ηλεκτρική κιθάρα τις εκτελέσεις και
να παρουσιάσει τις παλιές progressive συνθέσεις του είναι
εξαιρετικός. Ο συγκεκριμένος συναυλιακός χώρος του πήγαινε. Ταίριαζε με το
μουσικό του ύφος. Τον απολαύσαμε, λοιπόν, σε τραγούδια όπως τα «Όμορφη», «Τι να μας κάνει η νύχτα», «Ο πιο
καλός τραγουδιστής», «Στιγμές», «Όπου φυσάει ο άνεμος», «Άναψε φωτιά», «Άνθρωπε
αγάπα», «Κυρίες και κύριοι», «Ήλιε μου, ήλιε μου», «Μην της το πεις».
Η εμφάνιση του Κώστα
Τουρνά ολοκληρώθηκε κάπου δέκα λεπτά πριν την ώρα που είχε ανακοινωθεί ότι θα
εμφανίζονταν οι Foreigner. Το στάδιο γέμισε και η μεγάλη στιγμή έφτασε. Οι Foreigner ανέβηκαν στην σκηνή και μελωδίες όπως εκείνες των «Double vision» και «Head games» άρχισαν να γεμίζουν τα αυτιά μας. Οι μουσικοί του συγκροτήματος
έδειξαν αμέσως ότι ήταν σε εξαιρετική φόρμα και άριστη φυσική κατάσταση. Ο
τραγουδιστής Luis Maldonado είναι ένας rock star παλιάς στόφας. Γεμάτος ενέργεια,
διονυσιακή πόζα και συνεχή επαφή με το κοινό, μας γύρισε στις μέρες του παλιού
καλού rock. Αξίζει
ένα εύγε και για έναν ακόμη λόγο. Δεν μασάει τα λόγια του. Δεν δρα
υπολογιστικά. Είχε το θάρρος να πει από την σκηνή ότι ζούμε σε έναν κόσμο που
όλα πάνε κατά διαόλου, που φοβάται να βλέπει την κόρη του να μεγαλώνει σε αυτόν
και ότι αν δεν σφυρηλατήσουμε μια κινηματική αλληλεγγύη ως λαϊκή βάση η
κατάσταση θα γίνει ακόμη χειρίτερη για εμάς.
Είχε την παρρησία να
σχολιάσει τους θεατές των πρώτων σειρών και των ακριβών εισιτηρίων, βλέποντάς τους
να σκρολάρουν με τα κινητά τους (συγκεκριμένα είπε στους θεατές, «παιδιά, αν
θέλετε να μάθετε τα νέα της ημέρας ρωτήστε τον κύριο στην δεύτερη σειρά με την
μαύρη μπλούζα, διαβάζει το κινητό του από την στιγμή που βγήκαμε στην σκηνή»).
Πάνω απ’ όλα, σταμάτησε
ένα τραγούδι στην μέση λέγοντας ότι οι Foreigner είναι μια rock μπάντα που θέλει να
παίξει σε ένα κοινό με την φήμη του ελληνικού και όχι σε μια αρένα γεμάτη
καθίσματα. Κάλεσε τους θεατές να πετάξουν στην άκρη τις καρέκλες, να σηκωθούν
και να πλησιάσουν την σκηνή. Κι έτσι έγινε. Σε λίγα λεπτά η αρένα πήρε την μορφή
που έπρεπε (με μόνη παραφωνία τα υπερβολικά αυστηρά μέτρα της ομάδας security με τους «φουσκωτούς»,
που μάλλον είχαν όνειρο της ζωής τους να γίνουν τροχονόμοι και έβγαλαν τα
απωθημένα τους στους θεατές. με διαρκείς παρεμβάσεις). Μετά απ’ όλα αυτά ακόμη
και αν ο Maldonado ήταν άφωνος θα είχε κερδίσει
την αναγνώριση του κάθε αυθεντικού rocker. Πόσο μάλλον που είναι και καλός μουσικός.
Η συναυλία συνεχίστηκε σε πολύ δυνατούς ρυθμούς με τραγούδια όπως τα «Cold as ice», «Waiting for a girl like you», «Blue morning, blue day»,
«Urgent», «Juke box hero», «Long Long way from home», «I want to know what love
is» και «Hot
Blooded». Δεν κατάλαβα γιατί επέλεξαν να διασκευάσουν το «Bridge over troubled water»
των Simon and Garfunkel αντί να προσθέσουν δικούς τους ύμνους όπως το «Say you will» στο set list.
Αν δεν είχαν κάνει αυτή
την παράδοξη επιλογή και αν δεν αρκούνταν σε ένα κλασικά αναμενόμενο χρονικό πλαίσιο
μιάμισης ώρας στο set τους, ίσως και να
μιλούσαμε για μια από τις τρεις κορυφαίες συναυλίες της χρονιάς. Όπως εξήγησαν,
θα παίζουν σε κάθε συναυλία της περιοδείας τους ένα ελαφρώς διαφοροποιημένο set list, προκειμένου να ανανενώνουν το ενδιαφέρον. Ωστόσο, καλύτερα
θα ήταν να αυξήσουν κατά δέκα με δεκαπέντε λεπτά τον χρόνο των συναυλιών τους
συνολικά για να χορέσουν σε κάθε τους εμφάνιση τα τραγούδια που όλοι οι
ακορατές τους θέλουν να ακούνε. Δυστυχώς, αυτό ήταν το μοναδικό αρνητικό σημείο
μιας εξαιρετικής κατά τα άλλα ζωντανής εμφάνισης.
6ο podcast της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.
Ο αρθρογράφος Sun Knight και οι στήλες War Flag (Of The Sun) και Swords. Ιστορική αποτίμηση.
Ο Sun Knight είναι ένας αρθρογράφος με πολύ ενδιαφέρουσα ιστορική
διαδρομή. Όντας αναμφίβολα κεντρική επιρροή της Λέσχης, υπήρξε ο πρώτος που
έγραψε, με έναν -τρόπον τινά- μυητικό τρόπο. κείμενα με θέμα την θεωρία και το
περιεχόμενο του Ρομαντισμού, για την σχέση του Ρομαντισμού με το heavy metal και
με τον εθνικισμό, από το δεύτερο μισό, ήδη, της δεκαετίας του ’80 στο Metal Hammer και
σε άλλα μουσικά έντυπα. Χάρη στον Sun Knight μια μερίδα εθνικιστών
αποφύγαμε την τοξική αναγνωριστική εμπλοκή με τους καρνάβαλους της ελλαδικής
άκρας Δεξιάς («εθνικιστές της «γενιάς του Πολυτεχνείου») και στραφήκαμε στις ρίζες
της πολιτικής μας θεωρίας.
Στο παρακάτω podcast πραγματοποιείται
μια αναδρομή στην συγγραφική παρουσία του Sun Knight. Κατά την πρώτη ώρα της εκπομπής ο
Σταμάτης ανασυγκροτεί την ελληνική δεκαετία του '80 και του '90 και εντάσσει
την περίπτωση του Sun Knight /Warlord ως αρθρογράφου στα ιστορικά δεδομένα της
εποχής. Ο Σταμάτης αναλύει την αρθρογραφία του Sun Knight και αποτιμά την
ιστορική της σημασία για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό τόσο σε ό,τι αφορά το
μουσικό και το λογοτεχνικό πεδίο όσο και σε εκείνο των πολιτικών ιδεών.
Στο δεύτερο σαρανταπεντάλεπτο της εκπομπής οι
Σταμάτης, Βασίλης Flammentrupp, Αλέξης Κρητικός και Ανδρέας Σκαμανδρώνυμος της
Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ. συζητούν για την περίπτωση του Sun Knight, θυμούνται περιστατικά
σχετιζόμενα με αυτόν και παραθέτουν τις εκτιμήσεις τους για την σημασία της
συγγραφικής του παρουσίας στα ελληνικά γράμματα και την μουσικοπολιτική
αρθρογραφία.
Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο των εκδόσεων Κλέος
Othmar Spann Πολιτικός Ρομαντισμός και
Οικονομική Φιλοσοφία
Ο Οθμάρ Σπαν (1878-1950) υπήρξε μια από τις πλέον
εμβληματικές προσωπικότητες του διανοητικού κινήματος της Συντηρητικής
Επανάστασης. Η Συντηρητική Επανάσταση ήταν ένα διανοητικό και πολιτικό κίνημα
που είχε ως επίκεντρο, κατά κύριο λόγο, πανεπιστημιακούς και λογοτεχνικούς
κύκλους της Γερμανίας από το 1918 μέχρι το 1933.[1]
Αποτέλεσε μια απόπειρα να συνδεθεί ο παλαιότερος γερμανικός ρομαντικός και
αντιδιαφωτιστικός εθνικισμός με την σύγχρονη εποχή. Όπως γράφει ο Jeffrey Herf, οι
συντηρητικοί επαναστάτες μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο,
«ήταν
δριμείς πολέμιοι της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, την οποία ταύτιζαν με τον χαμένο
πόλεμο, τις Βερσαλλίες, τον πληθωρισμό του 1923, τους Εβραίους, τη μαζική
κοσμοπολιτική κουλτούρα και τον πολιτικό φιλελευθερισμό. Προσδοκούσαν ένα νέο
Ράιχ με τεράστια δύναμη και ενότητα, απέρριπταν την άποψη πως η πολιτική πράξη έπρεπε
να καθοδηγείται από ορθολογικά κριτήρια, και εξιδανίκευαν την βία για την βία.
Καταγγέλανε αυτό που θεωρούσαν ως πλήξη και αυταρέσκεια της αστικής ζωής και
αναζητούσαν την ανανέωση σε μια ενεργοποιό
«βαρβαρότητα».[2]
Η περίπτωση της Συντηρητικής Επανάστασης είχε κάτι
καινοτόμο για τις αντιδιαφωτιστικές πολιτικές ιδέες και πρωτότυπο για την εποχή
της. Μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο οι εθνικιστές διανοητές και πολιτικοί που
αντλούσαν ιδέες από την πολιτική θεωρία του αντιδιαφωτιστικού Ρομαντισμού, λόγω
του εγγενούς αντι-ορθολογισμού τους, κατέληγαν σε αντιτεχνοκρατικές
ιδεαλιστικές πολιτικές προσεγγίσεις. Ωστόσο, αυτή η πολιτική στάση οδηγούσε σε
μια αντίφαση μετά την εμπειρία του πρώτου μεγάλου πολέμου. Οι εθνικοί στρατοί
είχαν βιομηχανοποιηθεί. Η ενσωμάτωση της τεχνολογικής αιχμής στην στρατιωτική
οργάνωση ήταν κάτι απαραίτητο για τα κράτη των αρχών του 20ου αιώνα.
Αν ένα κράτος ήθελε να υπερασπιστεί αποτελεσματικά την εθνική του ανεξαρτησία ή
αν ένα έθνος ήθελε να την αποκτήσει όφειλε να οργανώσει τον στρατό του
βασιζόμενο στις τεχνολογικές εξελίξεις. Οι συντηρητικοί επαναστάτες προχώρησαν
σε μια τομή πάνω σε αυτό το ερωτηματικό. Μολονότι ορισμένοι εξ αυτών παρέμειναν
προσηλωμένοι στις παραδοσιακές ρομαντικές και νεορομαντικές αντιτεχνοκρατικές
τους θέσεις, άλλοι προχώρησαν σε μια ανανέωση της εθνικιστικής θεωρίας με έναν
πολύ ιδιαίτερο τρόπο, αποσπώντας την τεχνολογία από την μέχρι τότε
ορθολογιστική και προοδευτική της ανάγνωση και ενσωματώνοντάς την, μέσα από
περίπλοκα νεορομαντικά ιδεολογικά σχήματα και μεθοδολογικά εργαλεία ανάλυσης,
στην ανορθολογική ρομαντική εθνικιστική θεωρία. Έτσι, διαμορφώθηκε εντός της
Συντηρητικής Επανάστασης η τάση του «αντιδραστικού μοντερνισμού». «Ο πόλεμος
υπήρξε μια καμπή για τον ρομαντικό αντικαπιταλισμό. Ήταν μετά τον πόλεμο που οι
συντηρητικοί επαναστάτες συνέδεσαν τον ανορθολογισμό, τη διαμαρτυρία ενάντια
στο Διαφωτισμό και μια ρομαντική λατρεία για τη βία, με τη λατρεία της
τεχνολογίας».[3]
Ο Σπαν, ωστόσο, ήταν ένας από τους συντηρητικούς
επαναστάτες που κατάφερε να διατηρήσει στην ανάλυσή του σχεδόν ακέραιη την
παλιά ρομαντική θεωρία με τις καταβολές στην μεσαιωνική societas civilis,
πετυχαίνοντας μάλιστα να την κάνει επίκαιρη στην εποχή του χωρίς να καταφύγει
σε πολλές «αντιδραστικά μοντερνιστικές» συνταγές. Θα μπορούσαμε να τον
χαρακτηρίσουμε ως έναν από τους πλέον συντηρητικούς εκ των συντηρητικών
επαναστατών.
Πέρα από τα ακαδημαϊκά του καθήκοντα ο Σπαν φρόντισε
να εισέλθει ενεργά στον στίβο της διανοητικές διαπάλης, επαναφέροντας τις
παραδοσιοκρατικές και εθνικιστικές αρχές της ιδεολογίας του αντιδιαφωτιστικού
πολιτικού Ρομαντισμού, μέσα από μια δική του ανανεωμένη εκδοχή, στο
δημοσιολογικό προσκήνιο. Απώτερος στόχος του ήταν να συγκρουστεί από την μια με
τους θιασώτες της πολιτικής φιλοσοφίας του φιλελεύθερου καπιταλισμού και από
την άλλη με τους υποστηρικτές των μαρξιστικών ιδεών, προκειμένου να ορθώσει ένα
ιδεολογικά ρομαντικό αντίβαρο απέναντι στο φιλελεύθερο και μαρξιστικό
διεθνιστικό δίπολο των ισχυρών προοδευτικών διανοητικών τάσεων εκείνης της
περιόδου.
Όπως και οι περισσότεροι συντηρητικοί επαναστάτες, ο Σπαν προερχόταν από τα μεσαία κοινωνικά στρώματα. Ήταν εκείνα τα στρώματα που η ανάλυση των φιλελεύθερων και των μαρξιστών πολιτικών και διανοητών περιέγραφε, κάποιες φορές, υποτιμητικά με τον όρο «ανθρωπάκοι». Οι «ανθρωπάκοι» της φιλελευθερομαρξιστικής ανάλυσης ήταν ανήσυχοι για αυτό που αντιλαμβάνονταν ως διασάλευση του γερμανικού κοινωνικού ιστού λόγω της επέλασης των ιδεών του προοδευτικού εκσυγχρονισμού και της ταξικής αντιπαλότητας. Το υλιστικά διεθνιστικό, άψυχο, μεγάλο κεφάλαιο από την μια και η οργανωμένη εργατική τάξη κάτω από τα λάβαρα του διεθνιστικού μαρξισμού από την άλλη, αποτελούσαν δυο πτυχές του ίδιου νομίσματος για τους συντηρητικούς επαναστάτες της μεσαίας τάξης. Για να αντιμετωπίσουν αυτή την διττή απειλή οι συντηρητικοί επαναστάτες επικαλέστηκαν το έθνος ως μια δύναμη ενότητας.
Οι διανοητές που επηρέασαν τον Σπαν ήταν πολλοί. Ο
Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Θωμάς Ακινάτης. Κύριες επιρροές του ήταν οι Γερμανοί
ρομαντικοί. Ο Φίχτε, ο Φραντς φον Μπάαντερ, ο Σλάιερμαχερ και, κυρίως, ο Άνταμ
Μύλλερ. Επίσης, σημαντική επιρροή για τον Σπαν ήταν ο τσεχικός μεταρρυθμιστικός
Καθολικισμός. Ο κύριος προσανατολισμός της πολιτικής σκέψης του Σπαν ήταν προς
την ιδέα της κορπορατιστικής κοινωνικής οργάνωσης. Όπως έγραψε ο Τόμας Ρίχα στο
άρθρο «Η Θεωρία του Καθολικά Όλιστικού του Σπαν – Το Θεμέλιο της Νεορομαντικής
Θεωρίας του Κορπορατιστικού Κράτους»,
«Ο
κορπορατισμός, θεμελιωμένος στον κοινωνικό ιδεαλισμό, λειτούργησε ως το όπλο
του αυστρο-γερμανικού συντηρητισμού στον αγώνα του ενάντια στον ατομικισμό και
τον υλισμό της καπιταλιστικής κοινωνίας, καθώς και ενάντια στον μαρξιστικό
σοσιαλισμό. Αντικατόπτριζε την αναζήτηση μιας κοινωνικής θεωρίας που θα
μπορούσε να αποτελέσει μια βιώσιμη εναλλακτική – έναν τρίτο δρόμο – ανάμεσα
στον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό. […]
Η
θεωρία του συντεχνιακού (κορπορατιστικού) κράτους δεν διατυπώθηκε πουθενά τόσο
ολοκληρωμένα όσο στο πλαίσιο της θεωρίας του Καθολικού Όλου (Universalismus)
-ενός ευρύτατου γνωσιακού συστήματος, στο οποίο, όλα τα μέρη της ανθρώπινης
ζωής συνδέονται οργανικά με το Όλον».[4]
Ο Σπαν ονόμασε
την θεωρία του «νεορομαντική θεωρία του Καθολικά Όλιστικού» ή «Καθολικού Όλου».[5]
Είναι μια θεωρία που έχει τις ρίζες της στον Ρομαντισμό και η οποία αποτέλεσε το επίκεντρο της φιλοσοφικής σκέψης
του Σπαν. Σύμφωνα με αυτήν ο κόσμος είναι ένα πεδίο πνευματικών δεσμών. Οι
πνευματικοί δεσμοί του κόσμου υφίστανται μεταξύ των ανθρώπων αλλά ταυτόχρονα
είναι υπερατομικοί. Ο άνθρωπος δεν αντλεί την ουσία του από την ατομικότητά του
αλλά από την προσωπική διάδραση με άλλους ανθρώπους υπό την επιρροή αυτών των
κοσμικών δεσμών. Για να διατηρήσει την πνευματική του υπόσταση ο άνθρωπος
πρέπει να βρεθεί σε πολυσχιδή κοινωνία με άλλους ανθρώπους. «Η ψυχική και πνευματική ζωή γεννιέται και
αναπτύσσεται μέσα από την αμοιβαιότητα με έναν άλλο νου […] Οι άνθρωποι δεν
είναι ανεξάρτητες, αυτάρκεις, μηχανιστικές οντότητες, διότι η ζωτική ενέργεια
της ύπαρξής τους εδράζεται στη πνευματική τους συνάφεια μέσα στο Όλον, στο
καθολικό, στο σύνολο της ύπαρξης».[6]
Στην πολιτική σκέψη του Σπαν το έθνος
αντιστοιχήθηκε με το κοινωνικό όλον. Ο Σπαν ήταν εθνικιστής και πίστευε στην
ένωση όλων των Γερμανών σε ένα ενιαίο κράτος.
«Επιπλέον, θεωρώντας ότι το γερμανικό έθνος
ήταν πνευματικά ανώτερο των άλλων εθνών — μια αντίληψη που μπορεί να θεωρηθεί
το ατυχές αποτέλεσμα προσωπικής μεροληψίας — πίστευε ότι οι Γερμανοί είχαν
καθήκον να ηγηθούν της Ευρώπης στην έξοδο από την κρίση της φιλελεύθερης
νεωτερικότητας και να την οδηγήσουν σε μια υγιέστερη οργάνωση, παρόμοια με την
οργάνωση που επικρατούσε στον Μεσαίωνα».[7]
Κατά τον Σπαν η κρίση του γερμανικού κόσμου που
επακολούθησε τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο οφειλόταν στο γεγονός ότι η Γερμανία
ήταν θύμα των καπιταλιστικών δυνάμεων της Δύσης, αρχικά στο στρατιωτικό πεδίο
και μετέπειτα στο εσωτερικό της, μέσω της επιβολής της Συνθήκης των Βερσαλλιών στο διεθνές
περιβάλλον και των φιλελεύθερων δημοκρατικών θεσμών στο εσωτερικό της
γερμανικής κοινωνίας. Για τον Σπαν η αστική δημοκρατία ήταν ένα ατομικιστικό
πολιτικό και οικονομικό σύστημα ξένο προς την γερμανική ιστορία, που
αποδυνάμωνε το εθνικό πνεύμα εξίσου με τον μαρξιστικό διεθνισμό.
Δεν θα επεκταθώ σε αυτό το εισαγωγικό κείμενο
αναλύοντας περαιτέρω την πολιτική σκέψη του Σπαν. Αυτό ενδέχεται να γίνει σε
μελλοντική έκδοση που θα αφορά κάποιο φιλοσοφικό έργο του. Αυτό το βιβλίο,
όμως, αφορά τον Σπαν ως καθηγητή. Οι εκδόσεις Κλέος, συνεχίζοντας να
παρουσιάζουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό έργα της ρομαντικής διανόησης,
επέλεξαν να σταθούν στο πρώτο σημαντικό ακαδημαϊκό έργο του Σπαν το οποίο
έγραψε το 1912 και ανατυπώθηκε γύρω στις είκοσι φορές μέχρι το 1930! Πρόκειται
για το Τύποι Οικονομικής Θεωρίας.
Επειδή το έργο αυτό είναι ογκώδες, εγκυκλοπαιδικό και αφορά συνολικά την
οικονομική σκέψη όλων των ιδεολογικών και πολιτικών χώρων, προκειμένου να
επικεντρωθούμε στο σημείο που αφορά τα ενδιαφέροντά μας και για να
παρουσιάσουμε ένα ευσύνοπτο κείμενο, επιλέξαμε να κυκλοφορήσουμε στην ελληνική
γλώσσα το κεφάλαιο στο οποίο Σπαν αναλύει συνοπτικά αλλά διεισδυτικά την
αγαπημένη του οικονομική σκέψη του αντιδιαφωτιστικού πολιτικού Ρομαντισμού,
καθώς και συναφείς με αυτήν γερμανικές οικονομικές θεωρίες.
Ο Σπαν παρουσιάζει την ρομαντική οικονομική θεωρία και εντοπίζει με ευστοχία την αντικαπιταλιστική υπόσταση της ιδεολογίας του αντιδιαφωτιστικού πολιτικού Ρομαντισμού σε γραπτά όχι ιδιαιτέρως γνωστών στην Ελλάδα διανοητών, όπως ο Άνταμ Μύλλερ. Θέλοντας να συμβάλουμε στην εμβάθυνση της γνώσης των ρομαντικών πολιτικών ιδεών και να εμπλουτίσουμε την ελληνική βιβλιογραφία με τέτοιες εκδόσεις, επιφυλασσόμαστε για μια μελλοντική έκδοση έργου της πολιτικής φιλοσοφίας του Σπαν. Προς το παρόν, παίρνουμε μια γεύση των ακαδημαϊκών του γνώσεων μαθαίνοντας από αυτόν την οικονομική πτυχή της ρομαντικής πολιτικής σκέψης.
Μπορείτε να προμηθευτείτε το νέο βιβλίο των εκδόσεων
Κλέος στα παρακάτω βιβλιοπωλεία
Αθήνα
Πρωτοπορία, Γραβιάς 3-5 πλατεία Κάνιγγος
Πολιτεία, Ασκληπιού 1-3
Θεσσαλονίκη
Πρωτοπορία, Λ. Νίκης 3, παραλία Θεσσαλονίκης
Πάτρα
Πρωτοπορία, Γεροκωστοπούλου 31-33
[1] Ο Φριτζ Στερν εντόπισε τον πρώτο συγγραφέα που υιοθέτησε τον όρο «Συντηρητική Επανάσταση». Ήταν ένας από τους υποστηρικτές της. Ο Αυστριακός ποιητής Ούγκο φον Χόφμανσταλ, ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο για να προσδιορίσει το συγκεκριμένο διανοητικό κίνημα κατά το έτος 1927 στο «Das Schriftum als Geistiger Raum der Nation». Fritz Stern, The Politics of Cultural Despair: A Study in the Rise of German Ideology, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, London 1961, σελ. xv [2] Jeffrey Herf, Αντιδραστικός Μοντερνισμός. Τεχνολογία, κουλτούρα και πολιτική στη Βαϊμάρη και το Γ Ράιχ, μτφ, Παρασκευάς Ματάλας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2012, σελ. 25. [3] Ο.π., σελ.28. [4] TOMAS J.F. RlHA, «Spann’s Universalism - The Foundation of the Neoromantic Theory of Corporative State», σελ. 255, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://ekladata.com/iHIAq0zoO6CNGRv1EdoBr9uDxrc/riha2008.pdf [5] Ο.π. [6] Ο.π. σελ. 256. [7] Ο.π.
Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο των εκδόσεων Κλέος
Κάρολος Μπωντλαίρ- Sun Knight- Σταμάτης Μαμούτος: Η Ηθική του Παιχνιδιού ενάντια στον κόσμο της νεωτερικότητας
Το νέο βιβλίο των εκδόσεών μας μόλις κυκλοφόρησε. Και
είναι δύσκολο να το κατατάξει κανείς στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Ξεκινά με μια
σύνοψη των πολιτικών κι αισθητικών αντιλήψεων του Μπωντλαίρ. Ο Μπωντλαίρ ήταν
ένας αντιδιαφωτιστής ρομαντικός λογοτέχνης και κριτικός τέχνης, που συνήθως
επικαλούνται κινήματα και πολιτικοί χώροι με τους οποίους τον χώριζε ιδεολογική
άβυσσος. Το εισαγωγικό σημείωμα, έχοντας ως επίκεντρο την ιδέα του Μπωντλαίρ
για την σημασία της αέναης παιδικότητας και της φαντασίας στην ρομαντική οπτική
επί των πραγμάτων, αποτελεί μια απόπειρα να θυμηθούμε ποιες ήταν οι κεντρικές
ιδέες της πολιτικής σκέψης και της αισθητικής του Γάλλου λογοτέχνη, ώστε να
επαναξιολογηθεί ως διανοητής από τους αναγνώστες που ενδιαφέρονται σήμερα να
κατανοήσουν τον Ρομαντισμό ως φαινόμενο της ευρωπαϊκής ιστορίας των ιδεών.
Μετά το εισαγωγικό κείμενο του Σταμάτη Μαμούτου
ακολουθεί το δοκίμιο του Μπωντλαίρ, που φέρει τον τίτλο Η Ηθική του
Παιχνιδιού. Σε αυτό το δοκίμιο ο Μπωντλαίρ παρουσίασε την αισθητική και
διανοητική σημασία του παιδικού παιχνιδιού υπό το πρίσμα της ρομαντικής του
κοσμοθεωρίας. Την μετάφραση και την επιμέλεια του κειμένου έχει αναλάβει η Εύα
Παναγιωτοπούλου.
Ακολουθούν έξι επεξεργασμένα κείμενα του γνωστού
στους ακροατές της heavy metal
μουσικής -και παλαιότερα διευθυντή σύνταξης του ελληνικού Metal Hammer-
συγγραφέα, που αρθρογραφεί εδώ και χρόνια με το ψευδώνυμο Sun Knight.
Εξίσου δύσκολο είναι να κατηγοριοποιηθούν και τα κείμενα του Sun Knight. Θα
μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι αποτελούν δοκίμια. Γιατί έχουν στοιχεία του
δοκιμιακού λόγου. Όμως, είναι πολύ σύντομα. Κι, επιπλέον, διαθέτουν έναν
λογοτεχνικό παλμό που αποπνέει εκείνο το γνώρισμα το οποίο οι ρομαντικοί
αποκαλούν «ποίηση», χωρίς απαραίτητα να εννοούν το λογοτεχνικό είδος ως φόρμα.
Ας αρκεστούμε, λοιπόν, στο συμπέρασμα ότι τα κείμενα του Χάρη (Sun Κnight), που φιλοξενούνται σε αυτό το βιβλίο, αποτελούν καλογραμμένα άρθρα ενός συγγραφέα εντυπωσιακά ικανού να γράφει ως «ρομαντικός». Και ας έχουμε κατά νου ότι είναι
η πρώτη φορά που κείμενα του Χάρη δημοσιεύονται όχι σε περιοδικό αλλά σε
βιβλίο.
Τέλος η νέα μας κυκλοφορία ολοκληρώνεται με τέσσερα
διηγήματα φανταστικής λογοτεχνίας, τα οποία έγραψε πριν λίγα χρόνια ο Σταμάτης.
Τι είναι αυτό που συνδέει τα τρία μέρη του βιβλίου; Το δοκίμιο του Μπωντλαίρ, τα άρθρα του Sun Knight και τα διηγήματα του Σταμάτη, έχουν ένα κοινό θέμα. Τα παιχνίδια των μικρών και μεγάλων παιδιών, ιδωμένα μέσα από το ερμηνευτικό πρίσμα της ρομαντικής κοσμοαντίληψης. Ευχόμαστε να το απολαύσετε.
Περιεχόμενα:
-Ο ρομαντικός Κάρολος Μπωντλαίρ, του Σταμάτη Μαμούτου
-Η ηθική του παιχνιδιού, Κάρολος Μπωντλαίρ (μετάφραση
Εύα Παναγιωτοπούλου)
-Έξι μικρά κείμενα για παλιά παιχνίδια, του Sun
Knight
Το μυστικό δωμάτιο
Table Soccer
Submarino
Lost
Plastic
Knights
The Evzones
NO. 196
Space Patrol
-Τέσσερα διηγήματα φαντασίας με θέμα τα παιχνίδια,
του Σταμάτη Μαμούτου
Κάστρα
και πολιορκητές
Κένταυρος
Στον θόλο
Τέσσερα παιχνίδια
Μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο Η Ηθική του Παιχνιδιού ενάντια στον κόσμο της νεωτερικότητας, στα παρακάτω σημεία διανομής.
Αθήνα
Βιβλιοπωλεία
Πολιτεία (Ασκληπιού1-3) (υπόγειο, στο ράφι της
κλασικής λογοτεχνίας)
Πρωτοπορία (Γραβιάς 3) (υπόγειο, στο ράφι της
λογοτεχνίας του φανταστικού)
Comiconshop (Σόλωνος 128)
Περίπτερα διανομής τύπου
Πανεπιστημίου 39, απέναντι από την Εθνική Βιβλιοθήκη και μπροστά από την στοά Νικολούδη
Δισκοπωλεία
Δισκοπωλείο Metalera (Εμ. Μπενάκη 22)
Θεσσαλονίκη
Πρωτοπορία (Λεωφ. Νίκης 3)
Πάτρα
Πρωτοπορία (Γεροκωστοπούλου 31)