Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ

- Η Φοιτητική Λέσχη της Φανταστικής Λογοτεχνίας -

Αγαπητοί αναγνώστες, σας ενημερώνουμε ότι στα ελληνικά ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, Α.Ε.Ι. και Α.Τ.Ε.Ι., δραστηριοποιείται η Φοιτητική Λέσχη Φανταστικής Λογοτεχνίας.

Η Λέσχη συγκροτείται από ομάδες φοιτητών που προέρχονται από διάφορα πανεπιστημιακά ή μεταπτυχιακά προγράμματα της χώρας. Υπάρχει ωστόσο η δυνατότητα να γίνει κανείς μέλος ακόμη και αν δεν είναι φοιτητής.

Στόχους της Λέσχης αποτελούν

Σχόλιο για το σύγχρονο οπαδικό κίνημα με αφορμή τα τελευταία θλιβερά γεγονότα και συνέντευξη με τον παλιό οργανωμένο οπαδό των φανατικών του ΠΑΟΚ «Αντίοχο»

Όταν πριν λίγο καιρό κάλεσα στο τέταρτο podcast της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ. τον Αντίοχο, έναν από τους παλιούς του «χώρου» και οργανωμένο οπαδό του ΠΑΟΚ, προκειμένου να συζητήσουμε για την ιστορία του ελληνικού οπαδικού κινήματος, αφιερώσαμε το τελευταίο ημίωρο της εκπομπής για να σχολιάσουμε το σύγχρονο φαινόμενο της σύγκρουσης οπαδών με όπλα, το οποίο στιγματίζει τις εξέδρες των οργανωμένων σήμερα και οδηγεί αναπόφευκτα σε νεκρούς ή βαριά τραυματισμένους. Αποτίσαμε φόρο τιμής σε όλα τα θύματα της εξέδρας και ευχηθήκαμε να μην επαναληφθούν τέτοια φαινόμενα. Αν και γνωρίζαμε ότι οι ευχές δεν αρκούν. Γιατί ο τρόπος με τον οποίο η κουλτούρα της επικρατούσας ιδεολογίας κουρδίζει τους νέους οργανωμένους οπαδούς, η κωμικοτραγικά άθλια στάθμη ποιότητας της πολιτικής ελίτ του τόπου και τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που διαμορφώνουν το πλαίσιο του ελλαδικού επαγγελματικού αθλητισμού συνθέτουν ένα μίγμα ιστορικής στιγμής που δεν εγγυάται τίποτα περισσότερο από την συνέχεια της καταστροφής.

Το τελευταίο περιστατικό οπαδικής συμπλοκής που οδήγησε σε θανάσιμο τραυματισμό οπαδού του ΠΑΟΚ, συνέβη μετά την πραγματοποίηση του τελευταίου μας podcast. Και η αλήθεια είναι ότι είχε ένα ιδιαίτερο γνώρισμα. Αυτή την φορά έχασε την ζωή του ένας από τους επιτιθέμενους οπαδούς. Ο οπαδός του Άρη, που βρέθηκε εγκλωβισμένος να δέχεται χτυπήματα από τρεις οπαδούς του ΠΑΟΚ, έβγαλε το μαχαίρι που είχε στην τσέπη του και κατάφερε δυο θανάσιμα χτυπήματα στον έναν από τους οπαδούς της αντίπαλης ομάδας που τον έδερναν. Προφανώς, εφόσον υπήρχε και ένας αυτόπτης μάρτυρας (μεταφορέας φαγητού) που περιέγραψε επακριβώς τι συνέβη, ο οπαδός του Άρη που σκότωσε τον οπαδό του ΠΑΟΚ θα έχει μια εύλογη και βάσιμη υπερασπιστική δικαιολογία.

Το θέμα, όμως, δεν είναι η εκάστοτε περίπτωση θανατηφόρας οπαδικής βίας. Όταν τα πράγματα φτάσουν σε αυτό το σημείο τα σενάρια της μάχης που ακολουθούν μπορεί να ποικίλουν και ο θύτης να έχει περισσότερο ή καθόλου δίκιο. Αυτό αφορά απλά την δημοσιογραφική περιγραφή, την δικογραφία και την ιστορία των οπαδικών συμπλοκών. Για μια οργανωμένη κοινωνία και την εξουσία της, όμως, εκείνο που θα έπρεπε να έχει ενδιαφέρον είναι οι ρίζες του φαινομένου που οδηγούν σε αυτό το απαράδεκτο αποτέλεσμα. Και, όπως έχουμε επαναλάβει μέσα από τα podcast και την αρθρογραφία μας (σοκάροντας την καθωσπρέπει κοινή γνώμη, συνήθως), οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται -όχι αποκλειστικά αλλά σε μεγάλο βαθμό- στην ανόητη απόφαση της πολιτείας να κουκουλώνει το πρόβλημα, απομακρύνοντας τα επεισόδια από το γήπεδο.

Όσο η πολιτεία είναι δέσμια του αστικού καθωσπρεπισμού και θέτει ως στόχο την εικόνα ενός γηπέδου που θα μοιάζει με σούπερ μάρκετ, στο οποίο τα μεγαλοαστικά εφοπλιστικά συμφέροντα θα πωλούν αθλητικό θέαμα σαν συνοδευτικό σνακ της διασκέδασης μεσοαστών κυριλέδων, τα φαινόμενα οπαδικής βίας θα είναι αδιαλείπτως θανατηφόρα. Γιατί, καλώς ή κακώς, (ας δεχτούμε το «κακώς» για την οικονομία της συζήτησης) η κουλτούρα του οπαδισμού έχει μια μακροχρόνια σύνδεση με την βία. Βία που μπορεί να είναι λεκτική και να εκφέρεται με χιουμοριστικούς όρους σε μεγαλύτερα ηλικιακά στρώματα της κοινωνίας ή και στον αθλητικό τύπο. Αλλά και βία που παίρνει συχνά σωματική υπόσταση στις μικρότερες ηλικίες οπαδών. Όσο η πολιτεία, κλεισμένη στον γυάλινο πύργο των εκσυγχρονιστικά ορθολογιστικών εμμονών της, αρνείται να λάβει υπόψη την ιστορική εμπειρία, τόσο η κάθε προσέγγιση -ερμηνευτική, κατασταλτική ή νομοθετική- θα ξεκινά από λάθος σημείο και θα κατευθύνεται νομοτελειακά σε λάθος προσανατολισμό. Η οπαδική κουλτούρα, που περιλαμβάνει την αντιπαλότητα και την βία ως ιδρυτικές της αξίες, θα συνεχίσει να αναπαράγεται. Απλά θα το κάνει μακριά από τα γήπεδα. Εκεί που η αστυνομία θα έχει αναγκαστικά καθυστερημένη χρονικά πρόσβαση και ο έλεγχος της κατάστασης θα περνά, για όσο διάστημα διαρκέσει η συμπλοκή, στους ίδιους τους συμπλεκόμενους. Αυτό, στις συνθήκες της ελλαδικής, πολυεθνικής, μνημονιακής, μεταμοντέρνας νεωτερικότητας, είναι κάτι που ισοδυναμεί με τον θάνατο. Αν η τύχη των συμπλεκόμενων οπαδών, οι οποίοι είναι νέα παιδιά, χωρίς μεστωμένη σκέψη, μεγαλωμένα στις προαναφερθείσες συνθήκες ενός άθλιου κοινωνικού περιβάλλοντος, αφεθεί στο ηθικό υπόβαθρο αυτών των ίδιων των δρώντων, τότε ο θάνατος είναι το πιο πιθανό αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Για να γίνουμε περισσότερο σαφείς. Όσο η πολιτεία μετατρέπει τα γήπεδα από χώρους λαϊκής, μαζικής έκφρασης και συνύπαρξης, σε κυριλέ μεσοαστικά εστιατόρια ή σούπερ μάρκετ αποστειρωμένου θεάματος, απαγορεύοντας τις μετακινήσεις οπαδών, ποινικοποιώντας εκφράσεις εντός της κερκίδας (πχ, ακραίο παράδειγμα η πρόσφατη δίωξη οπαδού της Ρεάλ Μαδρίτης επειδή σήκωσε το δεξί του χέρι με τρόπο που θύμισε μεσοπολεμικό εθνικιστικό χαιρετισμό), διακόπτοντας αγώνες επειδή ενδέχεται να ακουστεί κάποιο σύνθημα που όντως μπορεί να ήταν προσβλητικό για έναν ποδοσφαιριστή, στερώντας κοντολογίς την αυθόρμητη λαϊκή έκφραση των μαζικά συγκεντρωμένων λαϊκών στρωμάτων, τότε η κουλτούρα του φανατικού οπαδού δεν θα απορροφηθεί από τον χώρο του αθλητικού συμβάντος στον οποίο η αστυνομία μπορεί να παρέμβει ανά πάσα στιγμή. Θα βρει τρόπο να διαχυθεί σε διαφορετικά περιβάλλοντα και να γίνει θανατηφόρα.

Ναι, κάποτε τα γήπεδα ήταν καμίνια που έσφυζαν από ζωτικότητα και μαζικό φανατισμό. Αλλά, ταυτόχρονα., ήταν και τα επίκεντρα των αθλητικών γεγονότων. Όλα όσα αφορούσαν το οπαδικό κίνημα λάμβαναν χώρα είτε σε αυτά, είτε στους δρόμους που οδηγούσαν σε αυτά, είτε στους χώρους που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μέσα συγκοινωνιών που οδηγούσαν σε αυτά. Η πολιτεία γνώριζε ότι το αθλητικό συμβάν και όλα όσα αυτό συνεπαγόταν (ακόμη και ο χουλιγκανισμός) είχαν έναν συγκεκριμένο χώρο στον οποίο θα μπορούσαν να εκδηλωθούν. Γεγονός που καθιστούσε την διαχείρισή τους ευκολότερα υπό έλεγχο.

Όταν η αστικοφιλελεύθερη πλουτοκρατική νομενκλατούρα του επαγγελματικού αθλητισμού της παγκοσμιοποίησης αποφάσισε να καταργήσει το «λαϊκό γήπεδο» και να το αντικαταστήσει με την εκδοχή του σούπερ μάρκετ αθλητικού θεάματος, ο χουλιγκανισμός μειώθηκε από τις εξέδρες αλλά μεταφέρθηκε σε κάθε άσχετο σημείο του αστικού ιστού. Εκεί που γίνεται ανεξέλεγκτος. Εκεί που συναντά το οργανωμένο έγκλημα. Εκεί που νομοτελειακά οδηγεί σε νεκρούς.

Θα περίμενε κανείς ότι σε συνθήκες μεταμοντέρνας νεωτερικότητας, με τους εύκολους τρόπους ανεύρεσης άγνωστων ανθρώπων (μέσω των social media) να προσφέρουν μεγάλη άνεση στην αποκέντρωση της οπαδικής σύγκρουσης (με τους δεδομένα θανατηφόρους κινδύνους που αυτή συνεπάγεται), η πολιτεία να επιχειρούσε την συγκέντρωση των όλων εμπλεκόμενων σε όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένους και λιγότερους χώρους, προκειμένου να τους ελέγχει ευκολότερα. Αλλά η αυτονόητα εύλογη σκέψη και τα συμπεράσματα της ιστορικής εμπειρίας φαίνεται ότι προσκρούουν στον ξεροκέφαλο ορθολογισμό των εκσυγχρονιστών της εξουσίας. Η λαϊκή έκφραση και η μαζική συνύπαρξη σε μεγάλους χώρους (ακόμη και με την αναμενόμενη αντιπαλότητα των οπαδών διαφορετικών ομάδων στις εξέδρες του ίδιου γηπέδου) πρέπει να αντικατασταθεί από την αποστειρωμένη αστικοφιλελεύθερη παράτα. Και ας αποτελεί αυτή η επιλογή το πλέον χοντροκομμένο κουκούλωμα του προβλήματος, που σαν απόστημα θα βρει άλλα σημεία του αστικού ιστού να διαχύσει το πύον του, προκαλώντας πολύ χειρότερα αποτελέσματα.

Όπως και να έχει, εμείς μπορεί να παραθέτουμε αναλύσεις και λύσεις αλλά τα αθύρματα της εξουσιαστικής ελίτ δεν ενδιαφέρονται για λύσεις κοινωνικών προβλημάτων. Ενδιαφέρονται για την προσαρμογή της κοινωνίας στις νόρμες του διεθνούς φιλελευθερισμού της παγκοσμιοποίησης. Ακόμη και αν αυτό σηματοδοτεί τον θάνατο και τον πόνο της κοινωνίας. Στο podcast που μπορείτε να ακούσετε παρακάτω, οι αναμνήσεις του παλιού οπαδικού κινήματος και του λαϊκού γηπέδου, με τα όποια καλά και άσχημα φαινόμενα το συνόδευσαν, αποτελεί βάλσαμο ψυχής και ψυχαγωγική αναδρομή στα παλιά και αγαπημένα, μιας Ελλάδας που χάθηκε οριστικά στον βάλτο της μεταμοντέρνας νεωτερικότητας.

Σχόλια επί της τρέχουσας επικαιρότητας και νέες εκδόσεις

Τώρα κοιμόμαστε ήσυχοι

Μέσα στην διεθνή βουή του πολέμου που εξαπέλυσαν το Ισραήλ με τις Η.Π.Α. στην μέση ανατολή κινδυνεύουν να περάσουν απαρατήρητες οι πολιτικές εξελίξεις στην χώρα μας. Μάλιστα, ορισμένες εξ αυτών είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Η πρώτη αφορά το σκάνδαλο των υποκλοπών.

Συνηθισμένη σε αυτές τις πρακτικές η κυβερνητική οικογένεια από τα παλιά τα χρόνια. Πλέον, την καταδίδουν ακόμη και οι πρώην συνεργάτες της, Ισραηλινοί πράκτορες. Όμως, εφόσον έχει την κάλυψη των μεγάλων αφεντικών του Ισραήλ, οι φωνές των πρακτόρων που διερωτούνται γιατί να δικαστούν ως παράνομοι ωτακουστές πολιτικών της Ελλάδας αφού απλώς παρείχαν έμμισθες υπηρεσίες σ’ αυτήν, η κυβερνητική οικογένεια αισθάνεται προς το παρόν ασφαλής. Απλώς παρέχει την επικράτεια του ελλαδικού κράτους ως προέκταση του Ισραήλ και της επιτρέπεται να μακροημερεύει.

Βέβαια, το αν με την πολιτική της δίνει, πλέον, θεσμική υπόσταση στην μακροχρόνια απώλεια της εθνικής μας ανεξαρτησίας είναι ψιλό γράμμα στο βιβλίο της σύγχρονης ιστορίας που γράφουν οι Ισραηλινοί με τα πολιτικά τσιράκια τους όπως ο Τραμπ, οι Μητσοτάκηδες κλπ.

Η δεύτερη σημαντική πολιτική εξέλιξη των ημερών έχει να κάνει με την δίκη της Χρυσής Αυγής. Το εν λόγω κόμμα άνηκε σε μια άλλη οικογένεια, η οποία ανέκαθεν είχε προβληματικό πολιτικό σκεπτικό και αδυνατούσε να δει πέρα από τον στενό της μικρόκοσμο. Ωστόσο, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι, σε γενικές γραμμές, ο ιδεολογικός της προσανατολισμός, μολονότι μορφωτικά λειψός, προσανατολίστηκε -έστω και χοντρικά- προς την αληθινά εθνικιστική κατεύθυνση. Μολονότι οι επιτελείς του κόμματος διακρίνονταν για την άγνοιά τους περί της ιστορίας των εθνικιστικών ιδεών, του πολιτικού Ρομαντισμού κλπ, παρότι η πολιτική τους κουλτούρα ήταν αντιαισθητική και ενίοτε απωθητική, οι κεντρικές παραδοχές της Χρυσής Αυγής καθώς και η στάση των βουλευτών της στις κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες και στα μεγάλα πολιτικά ζητήματα ήταν, τις περισσότερες φορές, προς την σωστή κατεύθυνση. Προς την κατεύθυνση που υπαγορεύουν οι θεμελιώδεις αρχές και οι ιδέες του εθνικισμού.

Αυτό, ακριβώς, ήταν που πλήρωσαν τα στελέχη και η ηγεσία της. Είναι τουλάχιστον ανόητος όποιος πίστεψε, έστω και για μια στιγμή, ότι οι δικαστικές διώξεις της Χρυσής Αυγής έχουν να κάνουν με την υπόθεση Φύσσα ή με άλλα περιστατικά βίας, όπως παπαγαλίζει η κατευθυνόμενη δικαιοσύνη και τα συστημικά ΜΜΕ. Ο Φύσσας ήταν η αφορμή. Ο λόγος για τον οποίο διώχθηκε η Χρυσή Αυγή είναι γιατί δεν ακολούθησε φιλομνημονιακή πολιτική οδό, γιατί απέσπασε ένα σημαντικό εκλογικό κομμάτι της Δεξιάς και το μετάφερε στον εθνικιστικό χώρο, γιατί έφερε σε δύσκολη θέση την παράταξη των διαχρονικών μειοδοτών που εφάρμοσε, ως επί το πλείστον, τις μνημονιακές πολιτικές από το 2012 και μετά. Με την Χρυσή Αυγή στο πολιτικό προσκήνιο δεν θα υπήρχε χώρος προκειμένου ο διεθνής εβραϊκός παράγοντας και τα εγχώρια όργανά του να ελέγξουν, να μοχλεύσουν και, τελικά, να καπελώσουν, με ελεγχόμενα ακροδεξιά, παρανεοδημοκρατικά και φιλελεύθερα μορφώματα όπως αυτά της Λατινοπούλου, του Νατσιού και του Βελόπουλου, την διάθεση ενός μέρους της ελληνικής κοινωνίας να στηρίξει εθνικιστικές πολιτικές.

Το σφράγισμα της υπόθεσης με καταδικαστική απόφαση, που πραγματοποιήθηκε πριν λίγες μέρες, δείχνει με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο πόσο ανελέητα, μνησίκακα και ισοπεδωτικά αντιμετωπίζει ο διεθνής εβραϊσμός με τα όργανά του (πρεσβείες των Η.Π.Α., ελλαδικές κυβερνήσεις, ευρωπαϊκή Δεξιά κλπ) κάποιους που απλώς στάθηκαν στο σημείο του δρόμου που δεν έπρεπε. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε, και πόσο πιο λυσσασμένη θα ήταν η εξουσιαστική επίθεση, αν στην θέση της Χρυσής Αυγής βρισκόταν ένα εθνικιστικό κόμμα πολιτικά μορφωμένων και καλλιεργημένων ανθρώπων που θα απευθυνόταν σε μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας με ουσιαστικότερο τρόπο.

Η αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής είναι ακριβώς ίδια και ομόρριζη με την λογική που προκάλεσε την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Όσο και αν τα παραδείγματα διαφέρουν, όσο και αν η κλίμακα είναι πολύ διαφορετική, όσο και αν η αξία μιας επαναστατικής μακροχρόνιας κυβέρνησης, όπως εκείνης του Ιράν, είναι κάτι ιστορικά σημαντικότερο από το κόμμα μιας εγχώριας οικογένειας πολιτικά αμαθών, η ρίζα της σκέψης αυτών των αποφάσεων είναι κοινή. Είναι η μυσαρή ψυχή και η βρώμικη σκέψη των καθαρμάτων του διεθνούς εβραϊκού συστήματος εξουσίας, που δεν επιτρέπουν στον διεθνή χώρο, τον οποίο θεωρούν δική τους επικράτεια, να αναπτυχθεί κανένα άλλο πλαίσιο πολιτικής πρακτικής, καμία άλλη δέσμη ιδεών, κανένα άλλο σύνολο πολιτικών αξιών, πέρα από εκείνο του φιλελεύθερου καπιταλισμού εντός του επιβεβλημένου west way of life της παγκοσμιοποίησης.

Επανακυκλοφορία των βιβλίων του Ίωνος Δραγούμη από τις εκδόσεις Νέα Θέσις

Η επιβεβλημένη συλλογική νοοτροπία που απλώνεται στην χώρα παραπέμπει στην δεκαετία του '50. Ζούμε σε μια μεταμοντέρνα εκδοχή της μετεμφυλιακής εποχής, με γαρνιτούρα εκσυγχρονισμού.

Η επικρατούσα συστημική αφήγηση της πολιτικής, των ΜΜΕ, των ακαδημαϊκών κύκλων και της (ψευτο) διανόησης αποτελεί ένα κράμα ακραίου εκσυγχρονιστικού φιλελευθερισμού και εμφυλιοπολεμικής Δεξιάς. Υπάρχουν κάποιοι εξίσου άθλιοι, προφανώς αποδυναμωμένοι τα τελευταία χρόνια, πυρήνες «post» και εναλλακτικών αριστερών αντιλήψεων στην διανόηση, που στο πεδίο της κοινωνικής δυναμικής περιορίζονται στον έλεγχο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (στην τριτοβάθμια εκπαίδευση κάποτε ήταν κραταιοί αλλά μετά το 2012 αποδυναμώνονται συνεχώς). Το υπόλοιπο, συντριπτικά ισχυρό πλέον, μέρος της παραγωγής συστημικού λόγου στον τόπο μας, διαμορφώνεται από μέσα από το προαναφερθέν κράμα εκσυγχρονιστικού φιλελευθερισμού και μετεμφυλιακής Δεξιάς.

Σύμφωνα με τον συστημικό λόγο αυτού του ιδεολογικού κράματος η χώρα μας αποτελεί στρατηγικό βάθος του Ισραήλ και εμείς πρέπει να χαιρόμαστε (χωρίς να ξέρουμε το γιατί). Επίσης, όλα τα κακά του παρελθόντος έχουν στην ρίζα τους τον εθνικισμό (έστω και αν δεν έχει υπάρξει εθνικιστική κυβέρνηση στην Ελλάδα ποτέ μετά τον θάνατο του Ιωάννη Μεταξά) και το κοινωνικό κράτος (σύμφωνα με την επίσημη αυτή αφήγηση, ο Ανδρέας Παπανδρέου κατέστρεψε την χώρα επειδή αύξησε τους μισθούς και έδωσε λίγο ψωμί στα φτωχότερα στρώματα το 1984, όλες οι αθλιότητες των κυβερνήσεων Σημίτη, Μητσοτάκη, Σαμαρά κλπ παραγράφονται και η ευθύνη πέφτει αποκλειστικά σε ό,τι έκανε ο Ανδρέας την δεκαετία του '80). Όποιος μιλά για κοινωνικό κράτος και οικονομικές ανισότητες βαφτίζεται κομμουνιστής, πράκτορας του Πούτιν, εχθρός του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ακόμη και ο φασισμός, ο εθνικοσοσιαλισμός, τα εθνικιστικά κινήματα του μεσοπολέμου, ερμηνεύονται ως εκδοχές ασιατικής δεσποτείας, κομμουνισμού και απειλής της Ευρώπης!! Όποιος αμφισβητήσει την πρωτοκαθεδρία των ισολογισμών του κεφαλαίου επί του ανθρώπινου παράγοντα ή των ηθικών αξιών περιθωριοποιείται ως τριτοκοσμικός ή πράκτορας της Κίνας.

Όταν οι ακαδημαϊκοί, τα ΜΜΕ και η διανόηση σκέφτονται (ή αναγκάζονται να υποδύονται ότι σκέφτονται) με αυτό τον τρόπο, την ίδια ώρα που η δευτεροβάθμια εκπαίδευση συνεχίζει να ανήκει σε συριζαίους ή μαρξιστές και να παράγει πολυεθνικά μπουλούκια από κακομαθημένους, κυνικούς και χαοτικά ανεξέλεγκτους νέους, καταλαβαίνει κανείς πώς μεταγράφεται όλο αυτό το «πακέτο αντιλήψεων» στην καθημερινότητα. Ανελέητη ακρίβεια για την οποία δεν τολμά να μιλήσει κανείς, αυξημένη εγκληματικότητα για την οποία υπάρχει καταστολή αλλά δεν υπάρχει ουσιαστική τιμωρία (πόσο μάλλον σωφρονισμός), ζηλόφθονος βαλκανικός ατομικισμός που δεν υπάρχουν ανεπτυγμένες οικονομικές δομές να τον απορροφήσουν με αποτέλεσμα να αντανακλάται σε οποιοδήποτε πεδίο της κοινωνικής ζωής πέρα απ' το οικονομικό.

Μια κοινωνία που την δέρνουν χωρίς να μιλάει και την στηλιτεύουν γιατί δεν λέει και ευχαριστώ που της επιτρέπουν να αποτελεί το χαλί για να σκουπίζουν τα πόδια τους οι Εβραίοι, οι Αμερικανοί, οι δυτικοί και οι εγχώριοι πλούσιοι.

Ένα καλό υπάρχει σε όλα αυτά. Εμφανίζονται μικροί, νέοι εκδότες, που κυκλοφορούν ενδιαφέροντα βιβλία. Η γλαύκα πετάει την νύχτα, έλεγε ο Χέγκελ. Ασφαλώς, οι εκδόσεις Νέα Θέσις δεν είναι νέες. Είναι ο ιστορικός εκδοτικός οίκος του αείμνηστου Γιάννη Σχοινά, που στην δεκαετία του ’90 κυκλοφόρησε τα βιβλία του Ίωνος Δραγούμη. Μετά την αποδημία του Γιάννη, η διεύθυνση των εκδόσεων έχει περάσει στον καλό μας φίλο, γιο του, Σωτήρη. Ο Σωτήρης Σχοινάς, πριν λίγες μέρες, αποφάσισε να επανεκδώσει την βιβλιογραφία του Ίωνος.

Στηρίζουμε την εκδοτική προσπάθεια του Σωτήρη και απολαμβάνουμε να διαβάζουμε, ξανά και ξανά, τον σημαντικότερο και αυθεντικότερο Έλληνα διανοητή των εθνικιστικών ρομαντικών ιδεών Ίωνα Δραγούμη.

Η κεντρική διάθεση των βιβλίων πραγματοποιείται στην διεύθυνση Μαυρομιχάλη 86, του κέντρου των Αθηνών. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με τις εκδόσεις Νέα Θέσις και να ενημερωθείτε για τις κυκλοφορίες τους στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.neathesis.gr

Εικόνες του πρώτου μέρους:

Carstian Luyckx: 1) Forest scene with sakes and frogs, 2) Allegory of Charles I of England and Henrietta of France in a Vanitas still life, 3) Vanitaw still life with a skull, a lira, a braccia and bow.

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο των εκδόσεων Κλέος

Othmar Spann Πολιτικός Ρομαντισμός και Οικονομική Φιλοσοφία

Ο Οθμάρ Σπαν (1878-1950) υπήρξε μια από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες του διανοητικού κινήματος της Συντηρητικής Επανάστασης. Η Συντηρητική Επανάσταση ήταν ένα διανοητικό και πολιτικό κίνημα που είχε ως επίκεντρο, κατά κύριο λόγο, πανεπιστημιακούς και λογοτεχνικούς κύκλους της Γερμανίας από το 1918 μέχρι το 1933.^{^[1]} Αποτέλεσε μια απόπειρα να συνδεθεί ο παλαιότερος γερμανικός ρομαντικός και αντιδιαφωτιστικός εθνικισμός με την σύγχρονη εποχή. Όπως γράφει ο Jeffrey Herf, οι συντηρητικοί επαναστάτες μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο,

«ήταν δριμείς πολέμιοι της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, την οποία ταύτιζαν με τον χαμένο πόλεμο, τις Βερσαλλίες, τον πληθωρισμό του 1923, τους Εβραίους, τη μαζική κοσμοπολιτική κουλτούρα και τον πολιτικό φιλελευθερισμό. Προσδοκούσαν ένα νέο Ράιχ με τεράστια δύναμη και ενότητα, απέρριπταν την άποψη πως η πολιτική πράξη έπρεπε να καθοδηγείται από ορθολογικά κριτήρια, και εξιδανίκευαν την βία για την βία. Καταγγέλανε αυτό που θεωρούσαν ως πλήξη και αυταρέσκεια της αστικής ζωής και αναζητούσαν την ανανέωση σε μια ενεργοποιό
«βαρβαρότητα».^{^[2]}

Η περίπτωση της Συντηρητικής Επανάστασης είχε κάτι καινοτόμο για τις αντιδιαφωτιστικές πολιτικές ιδέες και πρωτότυπο για την εποχή της. Μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο οι εθνικιστές διανοητές και πολιτικοί που αντλούσαν ιδέες από την πολιτική θεωρία του αντιδιαφωτιστικού Ρομαντισμού, λόγω του εγγενούς αντι-ορθολογισμού τους, κατέληγαν σε αντιτεχνοκρατικές ιδεαλιστικές πολιτικές προσεγγίσεις. Ωστόσο, αυτή η πολιτική στάση οδηγούσε σε μια αντίφαση μετά την εμπειρία του πρώτου μεγάλου πολέμου. Οι εθνικοί στρατοί είχαν βιομηχανοποιηθεί. Η ενσωμάτωση της τεχνολογικής αιχμής στην στρατιωτική οργάνωση ήταν κάτι απαραίτητο για τα κράτη των αρχών του 20^ου αιώνα. Αν ένα κράτος ήθελε να υπερασπιστεί αποτελεσματικά την εθνική του ανεξαρτησία ή αν ένα έθνος ήθελε να την αποκτήσει όφειλε να οργανώσει τον στρατό του βασιζόμενο στις τεχνολογικές εξελίξεις. Οι συντηρητικοί επαναστάτες προχώρησαν σε μια τομή πάνω σε αυτό το ερωτηματικό. Μολονότι ορισμένοι εξ αυτών παρέμειναν προσηλωμένοι στις παραδοσιακές ρομαντικές και νεορομαντικές αντιτεχνοκρατικές τους θέσεις, άλλοι προχώρησαν σε μια ανανέωση της εθνικιστικής θεωρίας με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο, αποσπώντας την τεχνολογία από την μέχρι τότε ορθολογιστική και προοδευτική της ανάγνωση και ενσωματώνοντάς την, μέσα από περίπλοκα νεορομαντικά ιδεολογικά σχήματα και μεθοδολογικά εργαλεία ανάλυσης, στην ανορθολογική ρομαντική εθνικιστική θεωρία. Έτσι, διαμορφώθηκε εντός της Συντηρητικής Επανάστασης η τάση του «αντιδραστικού μοντερνισμού». «Ο πόλεμος υπήρξε μια καμπή για τον ρομαντικό αντικαπιταλισμό. Ήταν μετά τον πόλεμο που οι συντηρητικοί επαναστάτες συνέδεσαν τον ανορθολογισμό, τη διαμαρτυρία ενάντια στο Διαφωτισμό και μια ρομαντική λατρεία για τη βία, με τη λατρεία της τεχνολογίας».^{^[3]}

Ο Σπαν, ωστόσο, ήταν ένας από τους συντηρητικούς επαναστάτες που κατάφερε να διατηρήσει στην ανάλυσή του σχεδόν ακέραιη την παλιά ρομαντική θεωρία με τις καταβολές στην μεσαιωνική societas civilis, πετυχαίνοντας μάλιστα να την κάνει επίκαιρη στην εποχή του χωρίς να καταφύγει σε πολλές «αντιδραστικά μοντερνιστικές» συνταγές. Θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ως έναν από τους πλέον συντηρητικούς εκ των συντηρητικών επαναστατών.

Πέρα από τα ακαδημαϊκά του καθήκοντα ο Σπαν φρόντισε να εισέλθει ενεργά στον στίβο της διανοητικές διαπάλης, επαναφέροντας τις παραδοσιοκρατικές και εθνικιστικές αρχές της ιδεολογίας του αντιδιαφωτιστικού πολιτικού Ρομαντισμού, μέσα από μια δική του ανανεωμένη εκδοχή, στο δημοσιολογικό προσκήνιο. Απώτερος στόχος του ήταν να συγκρουστεί από την μια με τους θιασώτες της πολιτικής φιλοσοφίας του φιλελεύθερου καπιταλισμού και από την άλλη με τους υποστηρικτές των μαρξιστικών ιδεών, προκειμένου να ορθώσει ένα ιδεολογικά ρομαντικό αντίβαρο απέναντι στο φιλελεύθερο και μαρξιστικό διεθνιστικό δίπολο των ισχυρών προοδευτικών διανοητικών τάσεων εκείνης της περιόδου.

Όπως και οι περισσότεροι συντηρητικοί επαναστάτες, ο Σπαν προερχόταν από τα μεσαία κοινωνικά στρώματα. Ήταν εκείνα τα στρώματα που η ανάλυση των φιλελεύθερων και των μαρξιστών πολιτικών και διανοητών περιέγραφε, κάποιες φορές, υποτιμητικά με τον όρο «ανθρωπάκοι». Οι «ανθρωπάκοι» της φιλελευθερομαρξιστικής ανάλυσης ήταν ανήσυχοι για αυτό που αντιλαμβάνονταν ως διασάλευση του γερμανικού κοινωνικού ιστού λόγω της επέλασης των ιδεών του προοδευτικού εκσυγχρονισμού και της ταξικής αντιπαλότητας. Το υλιστικά διεθνιστικό, άψυχο, μεγάλο κεφάλαιο από την μια και η οργανωμένη εργατική τάξη κάτω από τα λάβαρα του διεθνιστικού μαρξισμού από την άλλη, αποτελούσαν δυο πτυχές του ίδιου νομίσματος για τους συντηρητικούς επαναστάτες της μεσαίας τάξης. Για να αντιμετωπίσουν αυτή την διττή απειλή οι συντηρητικοί επαναστάτες επικαλέστηκαν το έθνος ως μια δύναμη ενότητας.

Οι διανοητές που επηρέασαν τον Σπαν ήταν πολλοί. Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Θωμάς Ακινάτης. Κύριες επιρροές του ήταν οι Γερμανοί ρομαντικοί. Ο Φίχτε, ο Φραντς φον Μπάαντερ, ο Σλάιερμαχερ και, κυρίως, ο Άνταμ Μύλλερ. Επίσης, σημαντική επιρροή για τον Σπαν ήταν ο τσεχικός μεταρρυθμιστικός Καθολικισμός. Ο κύριος προσανατολισμός της πολιτικής σκέψης του Σπαν ήταν προς την ιδέα της κορπορατιστικής κοινωνικής οργάνωσης. Όπως έγραψε ο Τόμας Ρίχα στο άρθρο «Η Θεωρία του Καθολικά Όλιστικού του Σπαν – Το Θεμέλιο της Νεορομαντικής Θεωρίας του Κορπορατιστικού Κράτους»,

«Ο κορπορατισμός, θεμελιωμένος στον κοινωνικό ιδεαλισμό, λειτούργησε ως το όπλο του αυστρο-γερμανικού συντηρητισμού στον αγώνα του ενάντια στον ατομικισμό και τον υλισμό της καπιταλιστικής κοινωνίας, καθώς και ενάντια στον μαρξιστικό σοσιαλισμό. Αντικατόπτριζε την αναζήτηση μιας κοινωνικής θεωρίας που θα μπορούσε να αποτελέσει μια βιώσιμη εναλλακτική – έναν τρίτο δρόμο – ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό. […]

Η θεωρία του συντεχνιακού (κορπορατιστικού) κράτους δεν διατυπώθηκε πουθενά τόσο ολοκληρωμένα όσο στο πλαίσιο της θεωρίας του Καθολικού Όλου (Universalismus) -ενός ευρύτατου γνωσιακού συστήματος, στο οποίο, όλα τα μέρη της ανθρώπινης ζωής συνδέονται οργανικά με το Όλον».^{^[4]}

Ο Σπαν ονόμασε την θεωρία του «νεορομαντική θεωρία του Καθολικά Όλιστικού» ή «Καθολικού Όλου».^{^[5]} Είναι μια θεωρία που έχει τις ρίζες της στον Ρομαντισμό και η οποία αποτέλεσε το επίκεντρο της φιλοσοφικής σκέψης του Σπαν. Σύμφωνα με αυτήν ο κόσμος είναι ένα πεδίο πνευματικών δεσμών. Οι πνευματικοί δεσμοί του κόσμου υφίστανται μεταξύ των ανθρώπων αλλά ταυτόχρονα είναι υπερατομικοί. Ο άνθρωπος δεν αντλεί την ουσία του από την ατομικότητά του αλλά από την προσωπική διάδραση με άλλους ανθρώπους υπό την επιρροή αυτών των κοσμικών δεσμών. Για να διατηρήσει την πνευματική του υπόσταση ο άνθρωπος πρέπει να βρεθεί σε πολυσχιδή κοινωνία με άλλους ανθρώπους. «Η ψυχική και πνευματική ζωή γεννιέται και αναπτύσσεται μέσα από την αμοιβαιότητα με έναν άλλο νου […] Οι άνθρωποι δεν είναι ανεξάρτητες, αυτάρκεις, μηχανιστικές οντότητες, διότι η ζωτική ενέργεια της ύπαρξής τους εδράζεται στη πνευματική τους συνάφεια μέσα στο Όλον, στο καθολικό, στο σύνολο της ύπαρξης».^{^[6]} Στην πολιτική σκέψη του Σπαν το έθνος αντιστοιχήθηκε με το κοινωνικό όλον. Ο Σπαν ήταν εθνικιστής και πίστευε στην ένωση όλων των Γερμανών σε ένα ενιαίο κράτος.

«Επιπλέον, θεωρώντας ότι το γερμανικό έθνος ήταν πνευματικά ανώτερο των άλλων εθνών — μια αντίληψη που μπορεί να θεωρηθεί το ατυχές αποτέλεσμα προσωπικής μεροληψίας — πίστευε ότι οι Γερμανοί είχαν καθήκον να ηγηθούν της Ευρώπης στην έξοδο από την κρίση της φιλελεύθερης νεωτερικότητας και να την οδηγήσουν σε μια υγιέστερη οργάνωση, παρόμοια με την οργάνωση που επικρατούσε στον Μεσαίωνα».^{^[7]}

Κατά τον Σπαν η κρίση του γερμανικού κόσμου που επακολούθησε τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο οφειλόταν στο γεγονός ότι η Γερμανία ήταν θύμα των καπιταλιστικών δυνάμεων της Δύσης, αρχικά στο στρατιωτικό πεδίο και μετέπειτα στο εσωτερικό της, μέσω της επιβολής της Συνθήκης των Βερσαλλιών στο διεθνές περιβάλλον και των φιλελεύθερων δημοκρατικών θεσμών στο εσωτερικό της γερμανικής κοινωνίας. Για τον Σπαν η αστική δημοκρατία ήταν ένα ατομικιστικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα ξένο προς την γερμανική ιστορία, που αποδυνάμωνε το εθνικό πνεύμα εξίσου με τον μαρξιστικό διεθνισμό.

Δεν θα επεκταθώ σε αυτό το εισαγωγικό κείμενο αναλύοντας περαιτέρω την πολιτική σκέψη του Σπαν. Αυτό ενδέχεται να γίνει σε μελλοντική έκδοση που θα αφορά κάποιο φιλοσοφικό έργο του. Αυτό το βιβλίο, όμως, αφορά τον Σπαν ως καθηγητή. Οι εκδόσεις Κλέος, συνεχίζοντας να παρουσιάζουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό έργα της ρομαντικής διανόησης, επέλεξαν να σταθούν στο πρώτο σημαντικό ακαδημαϊκό έργο του Σπαν το οποίο έγραψε το 1912 και ανατυπώθηκε γύρω στις είκοσι φορές μέχρι το 1930! Πρόκειται για το Τύποι Οικονομικής Θεωρίας. Επειδή το έργο αυτό είναι ογκώδες, εγκυκλοπαιδικό και αφορά συνολικά την οικονομική σκέψη όλων των ιδεολογικών και πολιτικών χώρων, προκειμένου να επικεντρωθούμε στο σημείο που αφορά τα ενδιαφέροντά μας και για να παρουσιάσουμε ένα ευσύνοπτο κείμενο, επιλέξαμε να κυκλοφορήσουμε στην ελληνική γλώσσα το κεφάλαιο στο οποίο Σπαν αναλύει συνοπτικά αλλά διεισδυτικά την αγαπημένη του οικονομική σκέψη του αντιδιαφωτιστικού πολιτικού Ρομαντισμού, καθώς και συναφείς με αυτήν γερμανικές οικονομικές θεωρίες.

Ο Σπαν παρουσιάζει την ρομαντική οικονομική θεωρία και εντοπίζει με ευστοχία την αντικαπιταλιστική υπόσταση της ιδεολογίας του αντιδιαφωτιστικού πολιτικού Ρομαντισμού σε γραπτά όχι ιδιαιτέρως γνωστών στην Ελλάδα διανοητών, όπως ο Άνταμ Μύλλερ. Θέλοντας να συμβάλουμε στην εμβάθυνση της γνώσης των ρομαντικών πολιτικών ιδεών και να εμπλουτίσουμε την ελληνική βιβλιογραφία με τέτοιες εκδόσεις, επιφυλασσόμαστε για μια μελλοντική έκδοση έργου της πολιτικής φιλοσοφίας του Σπαν. Προς το παρόν, παίρνουμε μια γεύση των ακαδημαϊκών του γνώσεων μαθαίνοντας από αυτόν την οικονομική πτυχή της ρομαντικής πολιτικής σκέψης.

Μπορείτε να προμηθευτείτε το νέο βιβλίο των εκδόσεων Κλέος στα παρακάτω βιβλιοπωλεία

Αθήνα

Πρωτοπορία, Γραβιάς 3-5 πλατεία Κάνιγγος

Πολιτεία, Ασκληπιού 1-3

Θεσσαλονίκη

Πρωτοπορία, Λ. Νίκης 3, παραλία Θεσσαλονίκης

Πάτρα

Πρωτοπορία, Γεροκωστοπούλου 31-33

[1] Ο Φριτζ Στερν εντόπισε τον πρώτο συγγραφέα που υιοθέτησε τον όρο «Συντηρητική Επανάσταση». Ήταν ένας από τους υποστηρικτές της. Ο Αυστριακός ποιητής Ούγκο φον Χόφμανσταλ, ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο για να προσδιορίσει το συγκεκριμένο διανοητικό κίνημα κατά το έτος 1927 στο «Das Schriftum als Geistiger Raum der Nation». Fritz Stern, The Politics of Cultural Despair: A Study in the Rise of German Ideology, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, London 1961, σελ. xv [2] Jeffrey Herf, Αντιδραστικός Μοντερνισμός. Τεχνολογία, κουλτούρα και πολιτική στη Βαϊμάρη και το Γ Ράιχ, μτφ, Παρασκευάς Ματάλας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2012, σελ. 25. [3] Ο.π., σελ.28. [4] TOMAS J.F. RlHA, «Spann’s Universalism - The Foundation of the Neoromantic Theory of Corporative State», σελ. 255, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://ekladata.com/iHIAq0zoO6CNGRv1EdoBr9uDxrc/riha2008.pdf [5] Ο.π. [6] Ο.π. σελ. 256. [7] Ο.π.

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο των εκδόσεων Κλέος

Κάρολος Μπωντλαίρ- Sun Knight- Σταμάτης Μαμούτος: Η Ηθική του Παιχνιδιού ενάντια στον κόσμο της νεωτερικότητας

Το νέο βιβλίο των εκδόσεών μας μόλις κυκλοφόρησε. Και είναι δύσκολο να το κατατάξει κανείς στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Ξεκινά με μια σύνοψη των πολιτικών κι αισθητικών αντιλήψεων του Μπωντλαίρ. Ο Μπωντλαίρ ήταν ένας αντιδιαφωτιστής ρομαντικός λογοτέχνης και κριτικός τέχνης, που συνήθως επικαλούνται κινήματα και πολιτικοί χώροι με τους οποίους τον χώριζε ιδεολογική άβυσσος. Το εισαγωγικό σημείωμα, έχοντας ως επίκεντρο την ιδέα του Μπωντλαίρ για την σημασία της αέναης παιδικότητας και της φαντασίας στην ρομαντική οπτική επί των πραγμάτων, αποτελεί μια απόπειρα να θυμηθούμε ποιες ήταν οι κεντρικές ιδέες της πολιτικής σκέψης και της αισθητικής του Γάλλου λογοτέχνη, ώστε να επαναξιολογηθεί ως διανοητής από τους αναγνώστες που ενδιαφέρονται σήμερα να κατανοήσουν τον Ρομαντισμό ως φαινόμενο της ευρωπαϊκής ιστορίας των ιδεών.

Μετά το εισαγωγικό κείμενο του Σταμάτη Μαμούτου ακολουθεί το δοκίμιο του Μπωντλαίρ, που φέρει τον τίτλο Η Ηθική του Παιχνιδιού. Σε αυτό το δοκίμιο ο Μπωντλαίρ παρουσίασε την αισθητική και διανοητική σημασία του παιδικού παιχνιδιού υπό το πρίσμα της ρομαντικής του κοσμοθεωρίας. Την μετάφραση και την επιμέλεια του κειμένου έχει αναλάβει η Εύα Παναγιωτοπούλου.

Ακολουθούν έξι επεξεργασμένα κείμενα του γνωστού στους ακροατές της heavy metal μουσικής -και παλαιότερα διευθυντή σύνταξης του ελληνικού Metal Hammer- συγγραφέα, που αρθρογραφεί εδώ και χρόνια με το ψευδώνυμο Sun Knight. Εξίσου δύσκολο είναι να κατηγοριοποιηθούν και τα κείμενα του Sun Knight. Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι αποτελούν δοκίμια. Γιατί έχουν στοιχεία του δοκιμιακού λόγου. Όμως, είναι πολύ σύντομα. Κι, επιπλέον, διαθέτουν έναν λογοτεχνικό παλμό που αποπνέει εκείνο το γνώρισμα το οποίο οι ρομαντικοί αποκαλούν «ποίηση», χωρίς απαραίτητα να εννοούν το λογοτεχνικό είδος ως φόρμα. Ας αρκεστούμε, λοιπόν, στο συμπέρασμα ότι τα κείμενα του Χάρη (Sun Κnight), που φιλοξενούνται σε αυτό το βιβλίο, αποτελούν καλογραμμένα άρθρα ενός συγγραφέα εντυπωσιακά ικανού να γράφει ως «ρομαντικός». Και ας έχουμε κατά νου ότι είναι η πρώτη φορά που κείμενα του Χάρη δημοσιεύονται όχι σε περιοδικό αλλά σε βιβλίο.

Τέλος η νέα μας κυκλοφορία ολοκληρώνεται με τέσσερα διηγήματα φανταστικής λογοτεχνίας, τα οποία έγραψε πριν λίγα χρόνια ο Σταμάτης.

Τι είναι αυτό που συνδέει τα τρία μέρη του βιβλίου; Το δοκίμιο του Μπωντλαίρ, τα άρθρα του Sun Knight και τα διηγήματα του Σταμάτη, έχουν ένα κοινό θέμα. Τα παιχνίδια των μικρών και μεγάλων παιδιών, ιδωμένα μέσα από το ερμηνευτικό πρίσμα της ρομαντικής κοσμοαντίληψης. Ευχόμαστε να το απολαύσετε.

Περιεχόμενα:

-Ο ρομαντικός Κάρολος Μπωντλαίρ, του Σταμάτη Μαμούτου

-Η ηθική του παιχνιδιού, Κάρολος Μπωντλαίρ (μετάφραση Εύα Παναγιωτοπούλου)

-Έξι μικρά κείμενα για παλιά παιχνίδια, του Sun Knight

Το μυστικό δωμάτιο

Table Soccer

Submarino Lost

Plastic Knights

The Evzones NO. 196

Space Patrol

-Τέσσερα διηγήματα φαντασίας με θέμα τα παιχνίδια, του Σταμάτη Μαμούτου

Κάστρα και πολιορκητές

Κένταυρος

Στον θόλο

Τέσσερα παιχνίδια

Μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο Η Ηθική του Παιχνιδιού ενάντια στον κόσμο της νεωτερικότητας, στα παρακάτω σημεία διανομής.

Αθήνα

Βιβλιοπωλεία

Πολιτεία (Ασκληπιού1-3) (υπόγειο, στο ράφι της κλασικής λογοτεχνίας)

Πρωτοπορία (Γραβιάς 3) (υπόγειο, στο ράφι της λογοτεχνίας του φανταστικού)

Comiconshop (Σόλωνος 128)

Περίπτερα διανομής τύπου

Πανεπιστημίου 39, απέναντι από την Εθνική Βιβλιοθήκη και μπροστά από την στοά Νικολούδη

Δισκοπωλεία

Δισκοπωλείο Metalera (Εμ. Μπενάκη 22)

Θεσσαλονίκη

Πρωτοπορία (Λεωφ. Νίκης 3)

Πάτρα

Πρωτοπορία (Γεροκωστοπούλου 31)