Σημειώσεις για το 23ο Comic N’ Play
του Αχιλλέα
Καθώς το 23ο Comic N’ Play, η
ιστορική πλέον διοργάνωση για τα comics και
τα επιτραπέζια παιχνίδια της Θεσσαλονίκης, έφτασε στο τέλος της, σκέφτομαι αν πλησιάζει
το τέλος και των δικών μου επισκέψεων σε φεστιβάλ που διαμορφώνονται βάσει
τέτοιων αντιλήψεων και ιδεολογικών βάσεων. Κάποιος μπορεί να ρωτούσε αν είμαι
από εκείνους που θεωρούν ότι οι ιδεολογικές αντανακλάσεις και η πολιτική άποψη
θα πρέπει να μην υφίστανται σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Μολονότι στην Λέσχη
δεν είμαστε υπέρ της στρατευμένης τέχνης, δεν συμφωνούμε ούτε με όσους
υποστηρίζουν ότι η καλλιτεχνική έκφραση πρέπει να αποβάλει κάθε πολιτική ή κοινωνική
κρίση. Σαφώς η τέχνη γεννιέται και αναπτύσσεται σε ιστορικά και κοινωνικά
περιβάλλοντα και αν το αισθητικό κριτήριο είναι επαρκές μπορεί και να
διαλέγεται με όλα τα ιστορικο-κοινωνικά πεδία. Εννοείται και με την πολιτική. Όμως,
η στρατευμένη τέχνη είναι κάτι διαφορετικό. Εργαλειακό, καναλιζαρισμένο, υποταγμένο
στην σκοπιμότητα. Πολύ περισσότερο όταν μιλάμε για στρατευμένη τέχνη που
εκφράζεται ως ταυτότητα εκδήλωσης.
Αυτό συμπέρανα επισκεπτόμενος το Comic N’ Play. Η
διοργάνωση νομίζω ότι ισορροπεί ανάμεσα στο φεστιβάλ comics και
στο ξεσάλωμα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας του woke, που μας έρχεται ορμώμενο
εξ Αμερικής. Παρακολουθώ αρκετά χρόνια την συγκεκριμένη εκδήλωση προσπαθώντας
να βρω κάτι το οποίο θα μου τραβήξει την προσοχή – και κυρίως προκειμένου να
στηρίξω οτιδήποτε έχει να κάνει με τα comics ή το φανταστικό εν γένει. Φοβάμαι,
όμως, ότι όταν τα ασθενή κύτταρα – όπου στην δική μας περίπτωση προσομοιάζουν μορφολογικά
της αστερόεσσας – έχουν πολλαπλασιαστεί σε τέτοιο βαθμό μάλλον είναι καλύτερα
να αποχωρήσει ο ιατρός και λάβει την θέση του ο ιερέας.
Δεν αναφέρομαι τόσο στα περιεχόμενα του
φεστιβάλ όσο στην ανθρωπογεωγραφία εκείνων που το επισκέπτονται. Φέτος η
ανθρωπογεωγραφία του φεστιβάλ ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Πέραν των συνηθισμένων,
μεταμοντέρνων, αντιεξουσιαστών της αστερόεσσας, με τα μπλουζάκια των Social
Waste και
άλλων χιπ χοπ συγκροτημάτων, που αποτελούν αναμενόμενο θέαμα σε νεανικές
εκδηλώσεις, ο χώρος κατακλύστηκε από άντρες ντυμένους ως γυναικείους χαρακτήρες
anime ενώ
είχα την «τιμή» να δω για πρώτη φορά και «Furry». Θα λυπηθώ το νευρικό σύστημα των
αναγνωστών του άρθρου και δεν θα αναφέρω τι ακριβώς είναι αυτό το νέο «φρούτο».
Συνοπτικά περιγράφω ότι πρόκειται για άτομα όπου το φετίχ τους εδράζεται στην
χρήση στολών. Ας συμπληρώσει τα υπόλοιπα η φαντασία σας.
Όλα αυτά, όμως, είναι λίγο πολύ αναμενόμενα
σε όσους παρακολουθούμε την πορεία αυτών των φεστιβάλ εδώ και χρόνια. Τα
χειρότερα έπονται. Είχαμε ομιλητή του φεστιβάλ και δημιουργό επιτραπέζιου
παιχνιδιού από τα Σκόπια. Προφανώς, στο πρόγραμμα του φεστιβάλ είχε προβλεφθεί
η τυπικότητα και ήταν γραμμένο ότι η καταγωγή του είναι από την «Βόρεια
Μακεδονία». Όμως η παρέα του στο λόμπι του Comic N’ Play έλεγε
δεξιά και αριστερά ότι ήρθε στο ελληνικό φεστιβάλ από την «Μακεδονία». Τι
περίμενες Αχιλλέα; Δεν ξέρεις ότι αυτοπροσδιορίζονται ως Μακεδόνες -και μάλιστα
με θεσμική κάλυψη- εφόσον δύο από τα
πολιτικά πιόνια που ακούνε στα ονόματα Τσίπρας και Κοτζιάς τους αναγνώρισαν ως
υπαρκτή βορειομακεδονική εθνότητα (μεγάλη διαφορά της Συμφωνίας των Πρεσπών με
όλες τις προηγούμενες βάσεις σχεδίων), θα μπορούσε να διερωτηθεί εύλογα κάποιος
αναγνώστης. Θα έλεγα ότι πραγματικά εάν κάποιος ήθελε να αισθανθεί ξένος στον
ίδιο του τον τόπο, αυτό θα ήταν το κατάλληλο μέρος για να παρευρεθεί. Μην
εννοώντας αποκλειστικά τους Σκοπιανούς, οι οποίοι «τίμησαν» με την παρουσία
τους το φεστιβάλ, αλλά την γενικότερη ανθρωπογεωγραφία.
Επειδή δεν θέλω να ισοπεδώσω en masse όλους
τους δημιουργούς ή τους μικρούς επιχειρηματίες του βιβλίου, καθιστώ ξεκάθαρο
ότι σε καμία περίπτωση δεν αξιολογώ αρνητικά
όλες τις παρουσίες ή την κεντρική ιδέα της διοργάνωσης. Δεν μπορώ,
εξάλλου, να γνωρίζω εάν όλοι συμφωνούν με την τροπή που έχει πάρει το πράγμα. Υπήρχαν
δημιουργοί και ιδιοκτήτες μικρών εκδοτικών οίκων ή καταστημάτων, που
παρουσίασαν ενδιαφέρουσες δημιουργίες. Υπήρχαν αρκετά comics και
επιτραπέζια που έβλεπα με ενδιαφέρον. Μεταξύ σοβαρού και αστείου, θα εξομολογηθώ
ότι διστάζω να γράψω κάτι θετικό για τους συγκεκριμένους ανθρώπους φοβούμενος
μήπως μπουν στο στόχαστρο των «κομισάριων» της πολιτικής ορθότητας και θεωρηθούν «εγκληματίες σκέψης και τέχνης».
Έτσι κι αλλιώς η πόλη της Θεσσαλονίκης είναι ιδιαιτέρως μικρή και τα πράγματα
μαθαίνονται με την ταχύτητα του φωτός, τουλάχιστον σε συγκεκριμένους κύκλους.
Πάντως, η γενικότερη εικόνα δεν ήταν
ενθαρρυντική ούτε στο δημιουργικό κομμάτι. Η τέχνη στην Ελλάδα νοσεί. Και αυτό γίνεται
ηλίου φαεινότερων στον κόσμο των comics και
της λογοτεχνίας. Λίγες δυνατές παρουσίες και διαχρονική απώλεια ενός συστήματος
προώθησης των νέων ταλέντων. Μολονότι αναγνώστες υπάρχουν και καλλιτέχνες
εμφανίζονται, ισχυροί εκδότες, διαφήμιση και, κυρίως, τάση για να αποκτήσουν
ευρεία κοινωνική δυναμική οι δημιουργοί δεν υπάρχουν. Μια στασιμότητα
παρουσιάζει όλη η «φάση». Στα φεστιβάλ συγκεντρώνονται θεατές αλλά δεν είμαι σίγουρος
αν συνεχίζουν να διαβάζουν εικονογραφημένες νουβέλες σταθερά στην
καθημερινότητά τους. Για αν είμαι ειλικρινής δεν βλέπω το comic να
γίνεται σταθερή επιλογή ψυχαγωγίας για ένα ευρύ κοινό. Παραμένει σε ένα
ιδιότυπο εορταστικό (μέσω εκδηλώσεων) underground.
Στις εγχώρια αδυναμία έρχεται να προστεθεί η
ολοκληρωτική παρακμή του ευρύτερου fantasy της κυρίαρχης πολιτιστικά Δύσης.
Ευτυχώς που μπορούν ακόμη να βρεθούν εύκολα τα βιβλία των μεγάλων ρομαντικών
και των κλασικών της λογοτεχνίας του φανταστικού. Έντγκαρ Άλαν Πόε, Μπραμ
Στόκερ, Λάβκραφτ, Ρόμπερτ Ε. Χάουαρντ. Βέβαια, βλέπω κάποιον να λείπει τον
τελευταίο καιρό ακόμη και από αυτούς τους πάγκους. Και αυτός δεν είναι άλλος
από τον Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν.
Μήπως τελικά, ενώ κινητοποιήθηκε ολόκληρο το
σύστημα του διεθνούς κεφαλαίου, με άθλιες σειρές – τις οποίες τελικά δεν είδε
και κανείς – τύπου Rings
of
Power, με
διάφορους απίθανους Tolkien
Scholars και
συλλόγους της πλάκας να βομβαρδίζουν το διαδίκτυο στηλιτεύοντας τους παραδοσιακούς
αναγνώστες του Τόλκιν (ακόμη και τον ίδιο τον Τόλκιν κάποιες φορές) ως συντηρητικούς
και φασίστες, δεν κατάφεραν τελικά τίποτα; Ο Καθηγητής μας θυμίζει με τα
ποιήματα των βιβλίων του ότι «τις βαθιές ρίζες, δεν τις ρημάζει ο παγετός»[i].
Ίσως, πρέπει να τον αποσιωπήσουν και αυτόν κάποια στιγμή αν αποτελεί ιδεολογικό
εμπόδιο και αναχρονισμό για τις προοδευτικές αντιλήψεις των καραγκιόζηδων που
ελέγχουν το πεδίο των τεχνών του φανταστικού στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη
Ευρώπη. .
Δυστυχώς παίδες, η Βόρεια Ελλάδα αλλάζει. Η
ανθρωπογεωγραφία στους δρόμους της, πλέον, δεν είναι η ίδια. Τα φεστιβάλ των
πόλεών της συγκεντρώνουν πολύ συγκεκριμένο κόσμο. Τον κόσμο της μεταμοντέρνας νεωτερικότητας.
Της εποχής των woke
σαρδανάπαλων
που γελοιοποιούν την καλλιτεχνική νεανική έκφραση. Όμως, και τα πιο λαϊκά
στέκια εκφυλίζονται στην άλλη όψη του νεανικού μεταμοντερνισμού και μας οδηγούν
στην Ελλάδα των καλικάτζαρων της πολυεθνικής καγκουριάς, που αντικαθιστά τους
πάλαι ποτέ ρομαντικούς και τους ωραίους τύπους των δρόμων.
Εμείς, τελικά, χωράμε κάπου σε αυτό τον αμερικανικά πλασμένο κόσμο της παγκοσμιοποίησης; Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε την ιστορία να μας σπρώχνει προς τον κάλαθο των αχρήστων και να παρατηρούμε την Ελλάδα να πεθαίνει αλλάζοντας κοινωνική υπόσταση ή θα κάνουμε έστω την τελευταία προσπάθεια να ανατρέψουμε την κατάσταση; Απευθύνομαι στους Όσους Ζωντανούς θέλουν να δράσουν. Η τέχνη είναι ένα από τα τελευταία πεδία μάχης που οι ρομαντικοί μπορούμε να υπερασπιστούμε τις ιδέες και την αισθητική μας με αξιώσεις. Ας τολμήσουμε να το κάνουμε. Οι υπόλοιποι ας σαπίσουν σαν θεατές της ιστορίας.
[i] https://tolkiengateway.net/wiki/Riddle_of_Strider
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου