Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ

                                 Ανταπόκριση από το Vintage Toys Festival

                                                                                              του Σταμάτη Μαμούτου

Το Vintage Toys Festival συγκεντρώνει το εναπομείναν κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που μπορεί ακόμη να κινητοποιηθεί από ρομαντικές αισθητικές και συναισθηματικές αναπολήσεις. Το αισθάνεται κανείς στην αύρα του χώρου, κοιτάζοντας τα πρόσωπα των επισκεπτών και των εκθετών γύρω του. Το εισπράττει σε τυχαίες συνομιλίες με άλλους παρευρισκόμενους. Το αντιλαμβάνεται ακούγοντας το βουητό των ανακατεμένων φωνών.

Οι επισκέπτες του Vintage Toys Festival δεν είναι οι τυπικοί λάτρεις της pop culture των ημερών μας, που συναντάμε στις υπόλοιπες (ενδιαφέρουσες ή όχι) εκδηλώσεις. Είναι εκείνοι που έρχονται να αποτίσουν φόρο τιμής στην παλαιότητα εκπεφρασμένη ως μαζική λαϊκή κουλτούρα.

Γονείς ηλικιών που κυμαίνονται από πενήντα μέχρι τριάντα ετών, συνοδεύοντας τα παιδιά τους. Μεγαλύτερων ηλικιών άνθρωποι, που νοσταλγούν τα παλιά comics και τα μεταπολεμικά επιτραπέζια ή ηλεκτρονικά παιχνίδια. Rockers και metalheads, μοναχικοί λύκοι και ντροπαλοί απόμακροι. Ένας κόσμος ανθρώπων συναισθηματικά ενεργών και αισθητικά κινητοποιημένων δεν μπορεί παρά να είναι ένας κόσμος ηθικής ακεραιότητας. Εκεί, σε αυτό τον κόσμο, θα έπρεπε να αναζητήσουμε τον πυρήνα του πολιτικού μας κινήματος.

Όμως, κατανοώ ότι είναι δύσκολο. Είναι δύσκολο να πείσεις τον δυνητικό ρομαντικό της εποχής μας ότι υπάρχουν πολιτικές ιδέες που συνδέονται, κατά προτεραιότητα, με την αισθητική που τον κινητοποιεί. Γιατί έχει πιστέψει ότι πολιτική είναι αυτό που του σερβίρουν τα ΜΜΕ και το σχολείο. Είναι δύσκολο να πείσεις τον δυνητικό ρομαντικό της εποχής μας ότι υπάρχει ελπίδα ανάσχεσης της ηθικοπνευματικής κατρακύλας που μας παρασέρνει. Γιατί τον έχουν μάθει να μην ελπίζει και να μην πιστεύει σε οράματα.

Αρκούμαστε, έτσι, να περιφερόμαστε στους χώρους τέτοιων εκθέσεων, ανάμεσα σε δυνητικούς ρομαντικούς που δεν ολοκλήρωσαν την διανοητική τους διαδρομή και έμειναν στην ανταπόκριση των αισθητικών κεντρισμάτων. Απολαμβάνοντας, κι εμείς, την ατμόσφαιρα και την θέα των εκθεμάτων.

Το Γκάζι είναι μικρός χώρος για μια τέτοια έκθεση και γεμίζει ασφυκτικά. Όμως, όταν το Vintage Toys μεταφέρθηκε στο γήπεδο του Tae Kwon Do η ανταπόκριση του κόσμου ήταν μικρότερη. Ίσως έφταιγε η αλλαγή της καθιερωμένης περιόδου στην οποία πραγματοποιείται συνήθως η εκδήλωση. Ίσως το ότι χρειάζεται οπωσδήποτε μεταφορικό μέσο για να φτάσει κανείς σε αυτό το στάδιο. Ίσως πάλι και η αύξηση της τιμής του εισιτηρίου. Φαίνεται, τελικά, ότι το στάδιο του Tae Kwon Do έχει συνδεθεί με εκδηλώσεις που προσελκύουν μικρότερων ηλικιών επισκέπτες.

Το Vintage Toys Festival δείχνει να είναι κάτι σαν την Γερμανία. Μεγάλο για να χωρέσει στα σημερινά του δεδομένα αλλά μικρό για να διεκδικήσει μια ισχυρότερη θέση. Όπως και να έχει, μας αρέσει. Ακόμη και αν το στρίμωγμα στους χώρους της έκθεσης είναι τέτοιο που δεν επιτρέπει την άνετη παρατήρηση των εκθεμάτων ή των πωλούμενων αντικειμένων, η μαζικότητα εντείνει την γιορτινή ατμόσφαιρα. Σαν το παλιό γήπεδο. Δεν μπορούμε να στρίψουμε από τον κόσμο αλλά γουστάρουμε και συνεχίζουμε να κινούμαστε αργά χαμογελώντας. Χωρίς να είναι προφανής κάποια αιτία. Χαμογελάμε γιατί υπάρχει ένας βαθύτερος λόγος που μας κάνει να αισθανόμαστε ευχάριστα εκεί μέσα, δίχως η λογική να τον συλλαμβάνει άμεσα. Χαμογελάμε και δεν δυσφορούμε με την πολυκοσμία, γιατί αυτοί που είναι δίπλα μας αποτελούν το τελευταίο ρομαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας και το εκπέμπουν. 

Φέτος, όπως και κάθε χρόνο, τα εκθέματα ήταν ωραία και συγκινητικά. Μικρά έργα τέχνης, ξεχασμένα κειμήλια του λαϊκού πολιτισμού των δεκαετιών του 1970 και του 1980, που κάποτε βρίσκαμε στα ψιλικατζίδικα της γειτονιάς, σήμερα, έχοντας δεχτεί τις χάρες του χρόνου, αποκτούν μια νέα αξία. Στον άυλο ψηφιακό κόσμο των καιρών μας ακόμη και τα, υποτιμημένα κάποτε, παιχνίδια των ψιλικατζίδικων αποκαλύπτουν ένα ανθρώπινο μόχθο, μια καλλιτεχνική ιδιοφυία, μια ελληνική δημιουργική νοοτροπία που στην εποχή μας έχει καταπλακωθεί από την λαίλαπα της βάρβαρης παγκοσμιοποίησης.

Κάποιοι έμποροι μπορεί να εκτοξεύουν τις τιμές των προϊόντων αυτών στους πάγκους τους κι έχοντας παρεισφρήσει σε εκθέσεις όπως το Vintage Toys μας προσγειώνουν στην αλητεία της μεταμοντέρνας μας καθημερινότητας. Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί ότι ο αρχικός δημιουργός των μικρών έργων τέχνης τα είχε φτιάξει για να πωλούνται φτηνά στα παιδιά των περασμένων δεκαετιών. Το ψιλικατζίδικο της γειτονιάς ήταν ένας κρυφός παράδεισος μικρών παιχνιδιών, περιοδικών και γλυκισμάτων.

Αυτός ο παλιός κόσμος ζωντανεύει κάθε χρόνο στο Vintage Toys Festival. Και ακόμη περισσότερο τα φλίπερ, το Subbuteo και οι καμπίνες με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που φιλοξενούνται στην δεύτερη αίθουσα στην οποία μπορεί να παίξει δωρεάν, όση ώρα θέλει, ο κάθε επισκέπτης, ανασυγκροτούν τις μνήμες της παλιάς καφετέριας και του παλιού καφενείου. Όταν οι νέοι της εποχής παίζαμε Double Dragon, Golden Axe και Subbuteo, λίγο πριν βγούμε με φίλους και φίλες ή πριν πάμε στο γήπεδο, γίνεται κατανοητό γιατί το rock και το heavy metal αποτελούσαν κάτι σαν φυσική συνέχεια των μουσικών ακουσμάτων μας.

Για τους σκεπτόμενους φρονώ ότι γίνεται κατανοητό και το γιατί το σύστημα εξουσίας της παγκοσμιοποίησης αναδιαμόρφωσε «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν» την νεανική ψυχαγωγία, χαρίζοντας την πεζοδρομιακή κουλτούρα σε νεαρά σκουπίδια της καγκουριάς και εκφυλίζοντας τον αισθητικό εφηβικό ρομαντισμό σε υποκατάστατο των nerds και των μοδάτων καθώς πρέπει της εποχή μας. 

Κλείνοντας, θα αποτίσω για μια ακόμη φορά τον απαραίτητο φόρο τιμής στο επιτραπέζιο παιχνίδι «Κάστρα και Πολιορκητές». Εννοώ, ασφαλώς, το παλιό και συλλεκτικό παιχνίδι και όχι το εμφανώς κατώτερο σύγχρονο (που κυκλοφορεί σε δυο εκδοχές). Δεν πρόκειται απλά για ένα παιχνίδι αλλά για ένα όνειρο που διαμόρφωσε τις παιδικές ζωές των πιτσιρικάδων και των εφήβων της δεκαετίας του ’80.

Οι φίλοι του συλλόγου που κρατά ζωντανή την μνήμη του παλιού παιχνιδιού ήταν όπως πάντα εκεί, χαρίζοντας στιγμές επιτραπέζιας απόλαυσης σε εκατοντάδες μικρούς και μεγάλους παίκτες. Ανανεώνοντας το ραντεβού με τον οργανωτή του συλλόγου, φίλο Λάζαρο, για το Μεσαιωνικό Φεστιβάλ της Ανδραβίδας το καλοκαίρι, κλείνω την παρουσίαση, κρατώντας ακόμη το χαμόγελο χαραγμένο στα χείλη, συγκινημένος από την θέα των τόσων εκθεμάτων.        

ΥΓ. Στην τελευταία φωτογραφία με τον υπεύθυνο του συλλόγου φίλων του παιχνιδιού «Κάστρα και Πολιορκητές» Λάζαρο και με τον δάσκαλο Διονύση Πελεκανάκη.  Ο Διονύσης ήταν δάσκαλός μου στην πέμπτη και την έκτη δημοτικού. Είναι ένας πολύ σημαντικός άνθρωπος που με τιμά εδώ και δεκαετίες με την φιλία του. Η κοινή παρουσία μας σε αυτή την εκδήλωση φόρτισε ακόμη περισσότερο το βίωμα που πυροδότησε η έκθεση. Το να βρίσκεσαι με κάποιον που γνωρίζεις από την δεκαετία του ’80, σε έναν χώρο διαμορφωμένο ώστε να θυμίζει δεκαετία του ’80, ήταν κάτι σαν μαγικό ταξίδι στο παρελθόν. Να ‘μαστε καλά και του χρόνου!!